تفسیر آیهٔ ۳۸ سورهٔ نازعات

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳۷ تا ۴۱ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « فَأَمّٰا مَنْ طَغيٰ وَ آثَرَ الْحَيٰاهَ الدُّنْيٰا فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْويٰ وَ أَمّٰا مَنْ خٰافَ مَقٰامَ رَبِّهِ وَ نَهَي النَّفْسَ عَنِ الْهَويٰ فَإِنَّ الْجَنَّهَ هِيَ الْمَأْويٰ » (اما هر کس سرکشی کرد و زندگی دنیا را برگزید، قطعاً دوزخ جایگاه اوست؛ و اما هر کس از مقام پروردگارش ترسید و خود را از هوا و هوس بازداشت، قطعاً بهشت جایگاه اوست). ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۳۷ تا ۳۹ با هم

خدای متعال در این سه آیه، مردم را به اهل دوزخ و اهل بهشت تقسیم کرده است؛ و وصف دوزخیان را پیش انداخت، زیرا روی سخن با مشرکان است؛ و اهل دوزخ را با همان صفتی شناساند که در این سخن خود بیان فرموده است: « مَنْ طَغيٰ وَ آثَرَ الْحَيٰاهَ الدُّنْيٰا » (آن‌که سرکشی کرد و زندگی دنیا را برگزید)؛ و شناساندنِ آنان را با شناساندنِ اهل بهشت رو‌به‌روی هم نهاد، آنجا که فرمود:

تفسیر آیه‌های ۳۷ تا ۴۱ با هم

و از آنجا که این دو گروه از نظر حال و وضعیتشان در برابر یکدیگرند، اوصافی هم که برای هر یک بیان شده در تقابل با وصف دیگری است. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۳۷ و ۳۸ با هم

بنابراین، برگزیدن زندگی دنیا از لوازم طغیانِ آنان است و این همان صفتی است که خداوند پس از طغیان به آن وصفشان کرده و فرموده است: « وَ آثَرَ الْحَيٰاهَ الدُّنْيٰا » (و زندگی دنیا را برگزید).

تفسیر آیه‌های ۳۷ تا ۴۱ با هم

و حاصل معنای این سه آیه در بیان ضابطه و معیارِ اوصاف دوزخیان و اهل بهشت، این است که اهل دوزخ همان اهل کفر و گناه، و اهل بهشت همان اهل ایمان و تقوا هستند؛ و در این میان، جز این دو گروه، گروه‌های دیگری نیز وجود دارند، همچون مستضعفان (کسانی که توانایی فکری یا امکان شناخت حقیقت را نداشته‌اند) و آنان که به گناهان خود اعتراف کرده و کار شایسته را با کار بد درآمیخته‌اند، و دیگرانی که سرنوشتِ کارشان با خدای پاک و منزه است؛ چه بسا آمرزش الهی به وسیلهٔ شفاعت یا راه‌های دیگر شامل حالشان شود. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۳۷ تا ۳۹ با هم

و سخن خدای متعال: « فَأَمّٰا مَنْ طَغيٰ -إلي قوله- هِيَ الْمَأْويٰ » (پس اما هر کس سرکشی کرد... تا آنجا که می‌فرماید: دوزخ همان جایگاه است)، یعنی دوزخ جایگاه اوست؛ به این صورت که «ال» جانشینِ ضمیر شده است، یا ضمیر در تقدیر گرفته شده و عبارت در اصل «هی المأوی له» (دوزخ جایگاهی برای اوست) بوده است.