تفسیر آیهٔ ۳۴ سورهٔ نازعات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَإِذٰا جٰاءَتِ الطَّامَّهُ الْكُبْريٰ » (پس هنگامی که آن حادثهٔ بزرگ و فراگیر دررسد)؛ در مجمع‌البیان آمده است: «طامّه، رخدادی است که بر هر چیز دیگر برتری می‌یابد و چیره می‌شود؛ چنان‌که گفته می‌شود: «هذا أطمّ من هذا»، یعنی این از آن برتر و بالاتر است، و «طمّ الطائر الشجرة»، یعنی پرنده بر بالای درخت جای گرفت؛ و به حادثهٔ سهمگینی که دفع آن ممکن نباشد نیز «طامّه» می‌گویند» (پایان سخن مجمع‌البیان). بنابراین، مراد از «طامّهٔ كبريٰ»، روز قیامت است؛ زیرا رخدادی است که بر هر حادثهٔ هولناک دیگری چیره و غالب می‌شود؛ و این همان معنای توصیف آن به «کبریٰ» است که به صورت مطلق بیان شده است.

و آغاز شدن جمله با «فاء» نتیجه برای اشاره به این است که مضمون آن، یعنی فرارسیدن قیامت، از پیامدها و نتایج ناگزیرِ آفرینش آسمان و زمین و قرار دادن تدبیرِ جاری در آن‌هاست؛ چنان‌که پیش‌تر به آن اشاره شد.