تفسیر آیهٔ ۳۶ سورهٔ نبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « جَزٰاءً مِنْ رَبِّكَ عَطٰاءً حِسٰاباً » (پاداشی از جانب پروردگارت، بخششی سنجیده و به‌حساب)؛ یعنی با پرهیزگاران چنین رفتاری شد، در حالی که پاداشی از سوی پروردگارت و عطایی سنجیده و شایسته بود. بنابراین واژهٔ « جَزٰاءً » حال است و « عَطٰاءً » نیز حال دیگری است، و « حِسٰاباً » به معنای اسم مفعول (سنجیده‌شده و به حساب آمده) صفتی برای «عطاء» است؛ و این احتمال نیز وجود دارد که «عطاء» تمییز یا مفعول مطلق باشد.

گفته شده است: نسبت دادن پاداش به پروردگار، همراه با اضافه شدن آن به ضمیر پیامبر (ص) [ربّک]، مایهٔ تکریم و بزرگداشتِ آن حضرت است؛ در حالی که کیفرِ سرکشان به خدای متعال نسبت داده نشده تا ساحت قدس الهی منزه بماند؛ چراکه هیچ بدی و شری به آنان نمی‌رسد مگر از سوی خودشان، چنان‌که خدای متعال می‌فرماید:

به کار رفتن واژهٔ «حساب» در پایانِ بیان جزای هر دو گروه سرکشان و پرهیزگاران، برای تثبیت و تأکیدِ همان مفهومی است که عبارت «یوم الفصل» (روز جدایی و داوری) در آغاز کلام به آن اشاره داشت.