تفسیر آیهٔ ۱۱ سورهٔ نبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ جَعَلْنَا النَّهٰارَ مَعٰاشاً » (و روز را مایهٔ گذران زندگی و معاش قرار دادیم). «عیش» همان زندگی است -بر پایهٔ آنچه راغب اصفهانی گفته است- با این تفاوت که واژهٔ «عیش» ویژهٔ زندگی جانداران است؛ از این رو گفته نمی‌شود «عیش خداوند» یا «عیش فرشتگان»، بلکه گفته می‌شود «حیات خداوند» و «حیات فرشتگان». واژهٔ «معاش» مصدر میمی، اسم زمان و اسم مکان است؛ و در این آیه به یکی از دو معنای اخیر (زمان یا مکان) آمده است. معنای آیه چنین می‌شود: ما روز را زمان زندگی شما یا جایگاه زندگی‌تان قرار دادیم تا در آن از فضل پروردگارتان روزی بجویید. و گفته شده است: مقصود، همان معنای مصدری با حذف مضاف است و در تقدیر چنین بوده است: «و روز را زمان طلب معاش (یا جست‌وجوی روزی) قرار دادیم».

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶ تا ۱۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهٰاداً » (آیا زمین را آرامگاهی هموار نساختیم؟)؛ این آیه تا پایان یازده آیه، در قالب استدلال و برهان بر اثبات رستاخیز و پاداش و کیفر و حتمی بودن این خبر بزرگ بیان شده است؛ و لازمهٔ اثبات آن، درستیِ این کلام است که فرمود: ادامه در متن کامل

بیان استدلال: جهان مشهود با زمین و آسمانش، شب و روزش، نسل‌های پی‌درپیِ انسان و نظام جاری و تدبیر استوار و دقیقی که در امور آن حاکم است، محال است بازیچه‌ای بیهوده و بدون هدفی پایدار و ماندگار باشد. ادامه در متن کامل

بنابراین، این آیات هم‌معنا با این سخن خدای متعال است: «وَ مٰا خَلَقْنَا السَّمٰاءَ وَ الْأَرْضَ وَ مٰا بَيْنَهُمٰا بٰاطِلاً ذٰلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النّٰارِ أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجّٰارِ» (… ادامه در متن کامل

از سخنان برخی مفسران برمی‌آید که این آیات برای اثبات قدرت الهی بیان شده است، و اینکه آفرینش دوباره همانند آفرینش نخستین است و آن‌که بر آفرینش آغازین تواناست بر بازگرداندن و اعادهٔ آن نیز توانایی دارد. ادامه در متن کامل