تفسیر آیهٔ ۲۱ سورهٔ نوح

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالَ نُوحٌ رَبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي وَ اتَّبَعُوا مَنْ لَمْ يَزِدْهُ مٰالُهُ وَ وَلَدُهُ إِلاّٰ خَسٰاراً » (نوح گفت: پروردگارا، آنان مرا نافرمانی کردند و از کسی پیروی نمودند که مال و فرزندش جز بر زیان او نیفزوده است). این سخن، بازگشتِ نوح (ع) به شکایت از قومش نزد پروردگار است، پس از آنکه جزئیات دعوت خود و سخنانی را که به ایشان گفته بود بیان فرمود؛ یعنی از آیهٔ: « ثُمَّ إِنِّي دَعَوْتُهُمْ جِهٰاراً » (سپس من آنان را آشکارا فراخواندم) تا پایان آن آیات.

و شکایت پیشین او این سخنش بود: « فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعٰائِي إِلاّٰ فِرٰاراً » (اما فراخواندنِ من جز بر گریزشان نیفزود)، پس از آنکه با کلام خود: « رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلاً وَ نَهٰاراً » (پروردگارا، من قومم را شب و روز فراخواندم)، گزارش اجمالی دعوت خویش را بیان کرده بود.

در این آیه دلالتی است بر اینکه بزرگان و ثروتمندانِ خوش‌گذران از قوم نوح (ع)، مردم را از او بازمی‌داشتند و آنان را بر مخالفت با وی و آزار دادنش تحریک می‌کردند.

و معنای سخن نوح: « لَمْ يَزِدْهُ مٰالُهُ وَ وَلَدُهُ إِلاّٰ خَسٰاراً » (مال و فرزندش جز بر زیان او نیفزود) — با اینکه پیش‌تر در سخنان خویش مال و فرزند را از نعمت‌ها شمرده بود — این است که: مال و فرزندی که هر دو از نعمت‌های تو هستند و شکرگزاری‌شان بر آنان واجب بود، جز بر کفرشان نیفزود و همین امر، زیانکاری و محرومیت از رحمتت را برایشان به بار آورد.

بحث روایی

و در همان کتاب، دربارهٔ سخن خدای متعال: « رَبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي-وَ اتَّبَعُوا مَنْ لَمْ يَزِدْهُ مٰالُهُ وَ وَلَدُهُ إِلاّٰ خَسٰاراً » فرمود: «اتبعوا الأغنياء» (از توانگران پیروی کردند).