تفسیر آیهٔ ۱۱ سورهٔ معارج

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يُبَصَّرُونَهُمْ » (آنان به یکدیگر نشان داده می‌شوند). هر دو ضمیر به خویشاوندان برمی‌گردد که از سیاق کلام دانسته می‌شود، و «تبصیر» به معنای نشان‌دادن و آشکار ساختن است؛ یعنی خویشاوندان را به یکدیگر نشان می‌دهند و در دیدِ هم قرار می‌گیرند، اما به دلیل گرفتاری به حال خویش، از حال یکدیگر نمی‌پرسند.

این جمله، استینافیه (آغاز کلامی نو) و در معنای پاسخ به پرسشی مقدر است؛ گویی هنگامی که گفته شد: «هیچ خویشاوند صمیمی از خویشاوند صمیمی‌اش نمی‌پرسد»، پرسیده شد: «آیا خویشاوندان در آن روز یکدیگر را می‌بینند؟» و در پاسخ گفته شد: «به یکدیگر نشان داده می‌شوند». همچنین ممکن است « يُبَصَّرُونَهُمْ » صفت برای « حَمِيماً » باشد.

از تفسیرهای ضعیف و ناپسند این است که برخی گفته‌اند معنای « يُبَصَّرُونَهُمْ » این است که فرشتگان به کافران نشان داده می‌شوند؛ یا گفته‌اند مؤمنان دشمنان کافر خود و عذابی را که در آن به سر می‌برند می‌بینند و آنان را شماتت می‌کنند؛ یا گفته‌اند پیروان گمراهی رهبران خود را می‌بینند؛ در حالی که همهٔ این‌ها دیدگاه‌هایی بدون دلیل است.

بحث روایی

و در همان کتاب، در روایت ابوالجارود از امام باقر (ع)، دربارهٔ این‌که خدای متعال می‌فرماید: « يُبَصَّرُونَهُمْ » (آنان را به یکدیگر نشان می‌دهند)، امام چنین می‌فرماید:

«يعرفونهم ثم لا يتساءلون» (یکدیگر را می‌شناسند، ولی پس از آن از حال هم پرس‌وجو نمی‌کنند).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۱ تا ۱۴ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذٰابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ وَ صٰاحِبَتِهِ وَ أَخِيهِ وَ فَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْوِيهِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَّ يُنْجِيهِ » (گناهکار آرزو می‌کند کاش می‌شد برای رهایی از عذاب آن روز، فرزندانش را فدیه دهد، و همسر و برادرش را، و قبیله‌اش را که به او پناه می‌دهد، و هر که را در روی زمین است همگی، تا سپس او را نجات بخشد). ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۰ تا ۱۴ با هم

سیاق این آیات نسبت به فرمودهٔ خداوند: « وَ لاٰ يَسْئَلُ حَمِيمٌ حَمِيماً » (و هیچ دوست صمیمی از دوست صمیمی‌اش نمی‌پرسد)، سیاقِ اضراب و ترقّی (علاوه بر آن، فراتر رفتن از آن) است؛ از این رو می‌فهماند که شدت عذاب، مجرم را به جایی می‌رساند که نه تنها از حال دوست صمیمی‌اش نمی‌پرسد، بلکه آرزو می‌کند کاش از عذاب، با محبوب‌ترین و گرامی‌ترین نزدیکانش، یعنی فرزندان، همسر، برادر، خویشاوندان پناه‌دهنده‌اش و تمام کسانی که در زمین هستند فدیه دهد تا این فدیه او را نجات بخشد. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۱ تا ۱۴ با هم

معنای آیه چنین است: « يَوَدُّ » یعنی آرزو می‌کند؛ « اَلْمُجْرِمُ » یعنی کسی که به جرم آلوده است، چه کافر باشد چه غیر آن؛ « لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذٰابِ يَوْمِئِذٍ » (کاش از عذاب آن روز فدیه می‌داد) و این همان چیزی است که آرزویش را دارد، و این جمله جانشین مفعول «یودّ» است؛ « بِبَنِيهِ » به فرزندانش که نزد او محبوب‌ترین… ادامه در متن کامل