تفسیر آیهٔ ۹۸ سورهٔ اعراف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَ وَ أَمِنَ أَهْلُ الْقُريٰ أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنٰا ضُحًي وَ هُمْ يَلْعَبُونَ » (یا آیا اهل آبادی‌ها ایمن شده‌اند از اینکه عذاب سخت ما هنگام چاشت و در حالی که سرگرم بازی‌اند، به سراغشان بیاید؟).
«الضحي» (چاشتگاه) آغاز روز است، در آن هنگام که نور خورشید گسترده می‌شود. مراد از «لعب» (بازی) کارهایی است که انسان‌ها برای برآوردن نیازهای زندگی دنیا و بهره‌مندی از لذت‌های نفسانی بدان سرگرم می‌شوند؛ چرا که این امور اگر در مسیر سعادت حقیقی و حق‌جویی نباشد، بازی و سرگرمی است. پس تعبیر «وَ هُمْ يَلْعَبُونَ» کنایه از کار برای دنیاست. چه بسا گفته شده که استعاره است؛ یعنی به کارهایی بی‌فایده سرگرم‌اند، گویی بازی می‌کنند. و دور نیست که تعبیر « وَ هُمْ نٰائِمُونَ » در آیهٔ پیشین نیز کنایه از غفلت باشد. و معنای آیه روشن است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۹۷ تا ۹۹ با هم

و چه لطیف است سخن خدای متعال که نخست فرمود: « أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُريٰ » (آیا اهل آبادی‌ها ایمن شده‌اند؟) و بعد فرمود: « أَ وَ أَمِنَ أَهْلُ الْقُريٰ » (یا آیا اهل آبادی‌ها ایمن شده‌اند؟) و سپس فرمود: « أَ فَأَمِنُوا مَكْرَ اللّٰهِ » (آیا از مکر خدا ایمن شده‌اند؟). این تعبیر سوم — که در همین آیه آمده — جمع‌بندی و خلاصه‌ای از هر دو انکار و توبیخِ پیشین در آن دو آیه است. در هر دو آیهٔ نخست، عبارت «اهل آبادی‌ها» به صورت اسم ظاهر ذکر شد و در آیهٔ دوم نفرمود: «أ و أمنوا...» (تا با ضمیر بیاورد)، تا اینکه ضمیر جمع در آیهٔ سوم (در «أَ فَأَمِنُوا») به همهٔ کسانِ یادشده در هر دو آیه بازگردد؛ گویی اهل آبادی‌ها در حال خواب، گروهی جدا از اهل آبادی‌ها در حال بازی و سرگرمی فرض شده‌اند.