تفسیر آیهٔ ۴ سورهٔ اعراف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ كَمْ مِنْ قَرْيَهٍ أَهْلَكْنٰاهٰا فَجٰاءَهٰا بَأْسُنٰا بَيٰاتاً أَوْ هُمْ قٰائِلُونَ » (و چه بسیار آبادی‌ها که هلاکشان کردیم، و عذاب ما شب‌هنگام یا در خواب نیمروزی دامنگیرشان شد). این کلام، یادآوری سنّت همیشگی خداوند دربارهٔ مشرکانِ امت‌های گذشته است؛ آن‌گاه که به‌جای خدا سرپرستانی گرفتند و خداوند با عذابی که در شب یا روز بر آنان فرود آورد، هلاکشان ساخت و آنان به ستمگری خود اعتراف کردند.

«بَیات» همان «تبییت» به معنای شبیخون و قصدِ دشمن در دل شب کردن است، و «قائلون» از «قیلوله» یعنی خواب نیمروز گرفته شده است. این‌که فرمود: « بَيٰاتاً أَوْ هُمْ قٰائِلُونَ » (شب‌هنگام یا در خواب نیمروزی) و نفرمود «شب یا روز»، گویا اشاره به آن است که عذاب هنگامی گریبانگیرشان شد که در خواب فرو رفته بودند، خود را از عذاب سخت الهی که برایشان کمین کرده بود در امان می‌پنداشتند و یکسره غافل و غافلگیر شده بودند.