تفسیر آیهٔ ۳۳ سورهٔ قلم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « كَذٰلِكَ الْعَذٰابُ وَ لَعَذٰابُ الْآخِرَهِ أَكْبَرُ لَوْ كٰانُوا يَعْلَمُونَ »؛ «الْعَذٰابُ» مبتدای مؤخر و «كَذٰلِكَ» خبر مقدم است؛ یعنی عذاب دنیا دقیقاً بر همان پایه‌ای است که در داستان صاحبان باغ وصف کردیم: انسان با مال و فرزندان آزموده می‌شود، پس بدان‌ها مغرور شده و سرکشی می‌کند، خود را بی‌نیاز می‌پندارد و پروردگارش را فراموش می‌کند و خود و اسباب ظاهری را شریک خدا می‌سازد و بر گناه جرئت می‌ورزد، درحالی‌که از پیامد شومِ کردارش و عذابی که بدین‌گونه برایش فراهم می‌شود غافل است؛ تا آنکه ناگهان عذاب بر او فرود می‌آید و با هولناک‌ترین و تلخ‌ترین چهره‌اش نمایان می‌شود. آنگاه از خواب غفلت بیدار می‌شود و پندهایی را که پیش‌تر به او رسیده بود به یاد می‌آورد و از کوتاهی‌هایش در سرکشی و ستم پشیمان می‌گردد و از خدا می‌خواهد نعمت را به او بازگرداند تا سپاسگزاری کند، درست همان‌گونه که سرانجام کار صاحبان باغ رقم خورد. بنابراین در این آیه، با آوردن یک نمونه، قاعده و ضابطه‌ای کلی بیان شده است.

و این سخن پروردگار که: « وَ لَعَذٰابُ الْآخِرَهِ أَكْبَرُ لَوْ كٰانُوا يَعْلَمُونَ »، ازآن‌روست که عذاب آخرت از قهر الهی سرچشمه می‌گیرد؛ قهری که هیچ‌چیز در برابرش تاب نمی‌آورد و امیدی به رهایی از آن نیست، حتی با مرگ و نابودی (چنان‌که در سختی‌های دنیا هست)؛ عذابی که از تمام جنبه‌های وجود انسان او را احاطه می‌کند—نه مانند عذاب دنیا—و همیشگی است و هیچ پایانی ندارد، برخلاف گرفتاری‌های گذرا و دنیوی.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۳۳ با هم

این آیات—یعنی از کلام الهی: « إِنّٰا بَلَوْنٰاهُمْ كَمٰا بَلَوْنٰا أَصْحٰابَ الْجَنَّهِ » (ما آنان را آزمودیم همان‌گونه که صاحبان آن باغ را آزمودیم) تا پایان هفده آیه [آیهٔ ۳۳]—هشداری است به تکذیب‌کنندگان پیامبر (ص) که به آن حضرت نسبت دیوانگی می‌دادند. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۳۳ با هم

پیرمردی بود که باغی داشت و هیچ میوه‌ای از آن را به خانه و سرای خود نمی‌برد مگر آنکه نخست حق هر صاحب‌حقی را می‌داد. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۲۸ تا ۳۳ با هم

« قٰالَ أَوْسَطُهُمْ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ لَوْ لاٰ تُسَبِّحُونَ- قٰالُوا سُبْحٰانَ رَبِّنٰا إِنّٰا كُنّٰا ظٰالِمِينَ- فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَليٰ بَعْضٍ يَتَلاٰوَمُونَ » (خردمندترینِ آنان گفت: آیا به شما نگفتم چرا تسبیح نمی‌گویید؟ ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۳۳ با هم

می‌گویم: مضمونی نزدیک به این حدیث و حدیث پیش از آن، در روایات دیگر نیز آمده است، و در برخی روایات آمده که آن باغ از آنِ مردی از بنی‌اسرائیل بود، سپس او درگذشت و فرزندانش از او ارث بردند و ماجرایشان همان شد که گذشت. ادامه در متن کامل