تفسیر آیهٔ ۲۸ سورهٔ ملک

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَهْلَكَنِيَ اللّٰهُ وَ مَنْ مَعِيَ أَوْ رَحِمَنٰا فَمَنْ يُجِيرُ الْكٰافِرِينَ مِنْ عَذٰابٍ أَلِيمٍ » (بگو: به من خبر دهید، اگر خدا مرا و کسانی را که با من هستند هلاک کند یا به ما رحم آورد، پس چه کسی کافران را از عذابی دردناک پناه می‌دهد؟). کلمهٔ «إِنْ» حرف شرط است که شرطِ آن جملهٔ « أَهْلَكَنِيَ اللّٰهُ » (اگر خدا مرا هلاک کند) و جزایش جملهٔ « فَمَنْ يُجِيرُ » (پس چه کسی پناه می‌دهد...) است. معنا چنین است: به آنان بگو به من خبر دهید، اگر خدا مرا و مؤمنانی را که با من هستند نابود سازد یا به ما رحم کند و هلاکمان نگرداند، پس چه کسی کافران را—که خودِ شمایید، زیرا به خدا کفر ورزیدید و سزاوار عذاب دردناک شدید—از عذابی دردناک پناه می‌دهد و در امان می‌دارد؟ این سخن، کافران را تهدیدی قاطع می‌کند؛ یعنی نابودیِ من و همراهانم، و نیز باقی‌ماندنِ ما به رحمت پروردگارم، هیچ سودی برای شما در دفع عذابی که به سبب کفرتان به خدا قطعی است و به شما خواهد رسید، ندارد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۳ تا ۳۰ با هم

این‌ها آیاتی دیگر است که خدای متعال در آن‌ها اموری را به یادشان می‌آورد که بر یگانگی او در آفرینش و تدبیر دلالت دارد و همراه با هشدار و بیم‌دادن است. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۲۸ و ۲۹ با هم

گفته شده است: کافرانِ مکه بر ضد پیامبر خدا (ص) و مؤمنان دعای هلاکت می‌کردند؛ از این رو به آن حضرت (ص) فرمان داده شد تا به آنان بگوید: اگر خدای متعال ما را هلاک کند یا زنده بدارد، کار ما با خداست و ما از رحمت او امید خیر داریم؛ اما شما چه خواهید کرد؟ چه کسی شما را در برابر کفرتان به خدا از عذاب دردناک پناه می‌دهد؟ خدای متعال می‌فرماید: « قُلْ هُوَ الرَّحْمٰنُ آمَنّٰا بِهِ وَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْنٰا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِي ضَلاٰلٍ مُبِينٍ » (بگو: او خدای رحمان است؛ به او ایمان آوردیم و بر او توکل کردیم، پس به‌زودی خواهید دانست چه کسی در گمراهی آشکار است). ضمیرِ «هُوَ» به همان کسی برمی‌گردد که پیامبر به یکتایی‌اش دعوت می‌کند و آنان او را برای نابودیِ پیامبر می‌خوانند؛ و معنا این است: بگو همان ذاتی که شما را به یکتایی‌اش فرا می‌خوانم و شما او را بر ضد من و همراهانم می‌خوانید، خدای رحمان است که رحمتش همه چیز را فرا گرفته است؛ ما به او ایمان آوردیم و تنها بر او توکل کردیم، بی‌آنکه به چیزی جز او گرایش یابیم و تکیه کنیم؛ پس ای کافران، به‌زودی خواهید دانست چه کسی در گمراهیِ آشکار است، ما یا شما؟ صاحب کشاف گفته است: اگر پرسیده شود: چرا مفعولِ « آمَنّٰا » (ایمان آوردیم) مؤخر شد [و فرمود: آمَنّا بِه]، اما مفعولِ « تَوَكَّلْنٰا » (توکل کردیم) مقدم آمد [و فرمود: عَلَیهِ تَوَکَّلنا]؟ می‌گویم: از آن رو که «آمَنّا» به عنوان تعریض و کنایه به کافران آمده است، زیرا بی‌درنگ در پی یادکردِ آنان واقع شد؛ گویی گفته شد: «ما ایمان آوردیم و مانند شما کفر نورزیدیم»، سپس فرمود: «و به‌ویژه تنها بر او توکل کردیم و بر آنچه شما از مردان و اموالتان بدان تکیه کرده‌اید، تکیه نکردیم».

تفسیر آیه‌های ۲۷ تا ۳۰ با هم

و در این میان روایاتی هست که این آیات را بر ولایت علی (ع) و محادّت با آن حضرت (دشمنی و مخالفت با ایشان) تطبیق می‌کند؛ و این روایات از باب جَرْی (تطبیق مفهوم آیه بر مصداق‌های پس از نزول) است و در مقام تفسیرِ لفظیِ آیات نیست. ادامه در متن کامل