تفسیر آیهٔ ۲۲ سورهٔ انعام

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۲ و ۲۳ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً » (و روزی که همگی‌شان را گرد می‌آوریم...) تا پایان این دو آیه. قید زمان («يَوْمَ») به فعلی در تقدیر وابسته است و در تقدیر چنین است: «وَاذْكُرْ يَوْمَ...» (و یاد کن روزی را که...). در این کلام، توجه و تأکید ویژه به کلمهٔ « جَمِيعاً » (همگی) معطوف شده است تا نشان دهد که علم و قدرت الهی از هیچ‌یک از آنان فروگذار نمی‌کند؛ چرا که خدای پاک و منزه با علم و قدرت خویش بر همگیِ آنان احاطه دارد و به‌زودی همه را به شمارش درآورده و محشور خواهد ساخت و هیچ‌کس از آنان را فرونمی‌گذارد.

این جمله در مقام توضیح این سخن است که فرمود: « إِنَّهُ لاٰ يُفْلِحُ الظّٰالِمُونَ » (بی‌تردید ستمکاران رستگار نمی‌شوند)؛ گویا وقتی گفته شد « إِنَّهُ لاٰ يُفْلِحُ الظّٰالِمُونَ »، پرسیده شد: این چگونه است؟ پس پاسخ داده شد: زیرا خداوند به‌زودی همگیِ آنان را محشور می‌سازد و دربارهٔ شریکانِ پنداری‌شان از آنان بازخواست می‌کند، اما آن شریکان از دسترسشان ناپدید می‌شوند و آن‌ها را نمی‌یابند؛ ازاین‌رو شرک خود را انکار می‌کنند و برای اثبات ادعایشان، به دروغ به خدا سوگند می‌خورند. و اگر این ستمکاران در شریک‌تراشی برای خدا به رستگاری و کامیابی می‌رسیدند، هرگز شریکانشان از آنان گم نمی‌شدند و به زیان خویش دروغ نمی‌گفتند، بلکه آنان را همان‌گونه که دربارهٔ شریک‌بودن و شفاعت‌کردنشان ادعا می‌کردند حاضر می‌دیدند و از شفاعتشان بهره‌مند می‌شدند.