تفسیر آیهٔ ۱۵۶ سورهٔ انعام

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَنْ تَقُولُوا إِنَّمٰا أُنْزِلَ الْكِتٰابُ عَليٰ طٰائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنٰا » (تا مبادا بگویید کتاب تنها بر دو گروهِ پیش از ما نازل شد...) تا پایان آیه؛ معنای « أَنْ تَقُولُوا » این است: «از بیم و ناخشنودی از اینکه بگویید» یا «تا نگویید»، و این تعبیر در کلام عرب رایج است. و این عبارت به سخن خداوند در آیهٔ پیشین، یعنی « أَنْزَلْنٰاهُ » (آن را فرو فرستادیم) پیوند دارد.

و از عبارت « طٰائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنٰا » (دو گروه پیش از ما)، یهود و نصارا اراده شده‌اند که تورات و انجیل بر آنان فرستاده شد. اما کتاب‌های پیامبرانی که پیش از آن دو نازل شده و قرآن از آن‌ها یاد کرده است، مانند کتاب نوح و کتاب ابراهیم (ع)، با آنکه دربردارندهٔ ریشه و اصل شرایع بودند، تفصیلِ احکام در آن‌ها نیامده بود؛ و دیگر کتاب‌های منسوب به پیامبران (ع) مانند زبور داوود (ع) و جز آن نیز اصلاً دربردارندهٔ شرایع و احکام نبودند و مردم با آن‌ها پیمان و تکلیفِ شرعی نداشتند.

معنای آیه این است که: ما قرآن را نازل کردیم تا مبادا بگویید کتاب آسمانی که احکامش به تفصیل بیان شده، تنها بر دو گروه پیش از ما—یعنی یهود و نصارا—نازل شده بود، و ما از آموزش و تلاوتِ آنان بی‌خبر بودیم و با وجود بی‌خبری، مؤاخذه‌ای بر ما نیست.