تفسیر آیهٔ ۵۵ سورهٔ واقعه

تفسیر این آیه در المیزان

بحث روایی

و در کتاب «المحاسن» با سند خود از معاویة بن وهب روایت کرده که گفت: از امام صادق (ع) دربارهٔ آب نوشیدن با یک نفس پرسیدم؛ آن حضرت این کار را ناپسند شمرد و فرمود: این، نوشیدنِ هِیم است. پرسیدم: هِیم چیست؟ فرمود: شتران [تشنه].

و در همان کتاب با سند خود از حَلَبی از امام صادق (ع) روایت کرده است که آن حضرت ناپسند می‌داشت کسی [در آب نوشیدن] به هِیم تشبیه شود. [راوی گوید:] پرسیدم:

هِیم چیست؟ فرمود: ریگستان [و ماسه‌ای که آب را فرو می‌کشد].

می‌گویم: هر دو معنا در روایات دیگری نیز آمده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵۴ و ۵۵ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « فَشٰارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ فَشٰارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ » (و روی آن از آب جوشان خواهید نوشید، پس مانند نوشیدن شتران تشنه‌کام خواهید نوشید). کلمهٔ «عَلَى» برای استعلا (برتری و روی چیزی قرار گرفتن) است و در این جایگاه می‌رساند که این نوشیدن بی‌درنگ و بدون فاصله پس از خوردن رخ می‌دهد. «الهیم» جمع «هیماء» است، یعنی شترانی که دچار بیماری «هُیام» (با ضمهٔ هاء) شده‌اند؛ و آن بیماری‌ای مانند استسقا (تشنگیِ سیری‌ناپذیر) است که به شتر دست می‌دهد، و حیوان آن‌قدر آب می‌نوشد تا بمیرد یا سخت بیمار شود. و برخی گفته‌اند: «الهیم» ریگزارهایی است که هرگز با آب سیراب نمی‌شوند.

معنای آیه چنین است: پس بی‌درنگ در پیِ آنچه از زقوم خوردید، از آبی بسیار داغ خواهید نوشید، و مانند نوشیدنِ شتران تشنه‌کام یا همچون فرورفتن آب در ریگزارهای تشنه خواهید نوشید. و این، پایان آن مطالبی است که پیامبر (ص) مأمور بود به آنان بگوید.