تفسیر آیهٔ ۵۶ سورهٔ رحمن

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فِيهِنَّ قٰاصِرٰاتُ الطَّرْفِ » (در آن‌ها زنانی با نگاه‌هایی فروهشته هستند) تا پایان آیه. ضمیر « فِيهِنَّ » (در آن‌ها) به فرش‌ها برمی‌گردد؛ و این احتمال هم داده شده است که به بهشت‌ها بازگردد، زیرا آن‌ها بهشت‌های متعددی هستند که برای هر یک از اولیای خدا دو بهشت از آن‌ها هست. «الطرف» پلک چشم است، و مقصود از فروهشتگیِ چشم این است که آنان تنها به همسران خویش بسنده می‌کنند و جز آنان هیچ‌کس را نمی‌خواهند.

و سخن خدای متعال که می‌فرماید: « لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لاٰ جَانٌّ » (پیش از آنان هیچ انس و جنی دست‌نخورده‌شان نگذاشته است). «الطمث» ازاله بکارت و آمیزشِ همراه با خونریزی است؛ و معنا چنین است: پیش از همسرانشان هیچ انسان و جنی با آنان همبستر نشده و به آنان دست نزده است.

بحث روایی

در تفسیر قمی دربارهٔ سخن خدای متعال که می‌فرماید: « قٰاصِرٰاتُ الطَّرْفِ » [رحمن: ۵۶] آمده است: «حورانِ چشم‌درشت بهشتی‌اند که از درخشش نورشان، چشم در برابر آن‌ها فرومی‌افتد و توان دیدن نمی‌یابد.»

در کتاب «الدر المنثور»، ابن مَردویه از جعفر بن محمد، از پدرش، از جدش، از پیامبر (ص) روایت کرده است که دربارهٔ سخن خدای متعال: « قٰاصِرٰاتُ الطَّرْفِ » [رحمن: ۵۶] فرمود: «چشم فروهشته‌اند و جز به همسران خود نگاه نمی‌کنند.»