أَمۡ خُلِقُواْ مِنۡ غَيۡرِ شَيۡءٍ أَمۡ هُمُ ٱلۡخَٰلِقُونَ
آیا از هیچ‌چیز آفریده شده‌اند، یا خود آفریننده‌اند؟
تفسیر آیهٔ ۳۵ سورهٔ طور، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۹، صفحهٔ ۲۰ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/52/35/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ أَمْ هُمُ الْخٰالِقُونَ » (آیا از هیچ آفریده شده‌اند یا خود آفریننده‌اند؟). نکره آمدنِ « شَيْءٍ » (چیزی) بر پایهٔ در تقدیر گرفتنِ صفتی متناسب با مقام سخن است، و تقدیر کلام چنین است: «از غیرِ آن چیزی که دیگر انسان‌ها از آن آفریده شده‌اند».
و معنا این است: بلکه آیا این تکذیب‌کنندگان از چیزی جز آنچه دیگر انسان‌ها از آن آفریده شده‌اند پدید آمده‌اند، تا در نتیجه فرستادنِ پیامبر و دعوت به حق و آراسته شدن به بندگی خدای متعال دربارهٔ دیگران شایسته باشد، اما به اینان تکلیفی تعلق نگیرد و امر و نهی‌ای متوجه آنان نشود و کارهایشان پاداش یا کیفری در پی نداشته باشد، از آن رو که از غیرِ مایهٔ آفرینشِ دیگران آفریده شده‌اند؟!
و دربارهٔ معنای این جمله، سخنان دیگری نیز گفته شده است.
برخی گفته‌اند: مراد این است که آیا آن‌ها بدون هیچ اندازه‌گذار و آفریدگاری پدید آمده و با این تقدیر شگفت‌انگیز اندازه‌گیری شده‌اند، تا نیازی به آفریدگاری که کارشان را تدبیر کند نداشته باشند؟
و برخی گفته‌اند: مراد این است که آیا آن‌ها از چیز بی‌جانی آفریده شده‌اند و ازاین‌رو مانند جمادات امر و نهی نمی‌شوند؟
و برخی گفته‌اند: معنا این است که آیا آن‌ها بدون هیچ علتی و بدون هدف پاداش و کیفری آفریده شده‌اند و به همین دلیل [دعوت حق را] نمی‌پذیرند و گوش نمی‌دهند؟
و برخی گفته‌اند: معنا این است که آیا بیهوده و باطل آفریده شده‌اند تا نه حسابرسی شوند و نه امر و نهی گردند؟
اما معنایی که پیش‌تر آوردیم، به لفظ آیه نزدیک‌تر و فراگیرتر است.
و کلام الهی که می‌فرماید: « أَمْ هُمُ الْخٰالِقُونَ »؛ یعنی آیا خودشان آفرینندهٔ خویش‌اند و آفریدهٔ خدای پاک و منزه نیستند تا او پروردگارشان باشد و کارشان را با امر و نهی تدبیر کند؟