تفسیر آیهٔ ۸ سورهٔ ذاریات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و گفته شده است: ضمیر در « إِنَّكُمْ » (شما) به همهٔ مسلمانان و کافران بازمی‌گردد، که در این صورت مقصود از گفتار ناسازگار، سخن مسلمانان مبنی بر وقوع رستاخیز و جزا و سخن کافران مبنی بر عدم وقوع آن است؛ اما شاید سیاق آیات با این احتمال سازگار نباشد. وجوه و احتمالات دیگری نیز گفته شده که ضعیف و نادرست است و پرداختن به آن‌ها فایده‌ای ندارد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۸ و ۹ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّكُمْ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ » (به راستی شما در گفتاری ناهمگون و ضد و نقیض گرفتارید؛ هر کس از حق منحرف شده باشد، از آن بازگردانده می‌شود)؛ «گفتار مختلف» سخنی است که تناقض‌آمیز باشد و بخشی از آن بخش دیگر را دفع و باطل سازد. و از آنجا که سخن در اثبات راستیِ قرآن یا راستی دعوت یا راستی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله در آن وعده‌ای است که دربارهٔ رستاخیز و جزا به آنان داده است، نزدیک‌ترین احتمال این است که مراد از «گفتار مختلف»، سخنان ضد و نقیضِ آنان دربارهٔ قرآن باشد تا از این راه، آنچه را قرآن اثبات می‌کند انکار کنند؛ از این رو گاهی می‌گفتند: قرآن سحر است و آورنده‌اش ساحر، گاهی می‌گفتند: سخنِ پریشانِ ناشی از جن‌زدگی است و آورنده‌اش دیوانه، گاهی می‌گفتند: القائات شیاطین جن است و آورنده‌اش کاهن، گاهی می‌گفتند: شعر است و آورنده‌اش شاعر، گاهی می‌گفتند: این سخن افتراست، گاهی می‌گفتند: انسانی آن را به او یاد می‌دهد، و گاهی نیز می‌گفتند: افسانه‌های پیشینیان است که آن را رونویسی کرده است.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۸ و ۹ با هم

و در برخی روایات، در ذیل این سخن که خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّكُمْ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ- يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ » (بی‌گمان شما در گفتاری گوناگون و ناهمگونید؛ از آن منحرف می‌شود هر که منحرف گشته است)، این آیه بر ولایت تطبیق داده شده است.