تفسیر آیهٔ ۵۵ سورهٔ ذاریات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْريٰ تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ » (و پند ده، زیرا پند و یادآوری به مؤمنان سود می‌بخشد). این آیه نیز نتیجهٔ فرمانِ روی‌گرداندن از آنان است؛ یعنی پس از نهی از مجادله با کافران، به پند دادن فرمان می‌دهد. معنای آیه چنین است: به یادآوری و پند دادن ادامه بده و همان‌گونه که پیش از این تذکر می‌دادی یادآوری کن؛ چراکه یادآوری به مؤمنان سود می‌رساند، به خلافِ استدلال‌آوری و مجادله با آن سرکشان که هیچ سودی به حالشان ندارد و جز بر سرکشی و کفرشان نمی‌افزاید.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵۲ تا ۶۰ با هم

این بخش، پایان سوره است و در آن، سخن به همان مطالب آغاز سوره بازمی‌گردد؛ یعنی انکار رستاخیزِ وعده‌داده‌شده از سوی کافران، روبه‌رو شدنِ آنان با پیامِ رسالت با سخنان گوناگون و متناقض، و سپس بیم دادنِ آنان از روزِ وعده‌داده‌شده. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۵۴ و ۵۵ با هم

در کتاب «مجمع‌البیان» با سند از مجاهد روایت شده است که گفت: علی بن ابی‌طالب (ع) در حالی که عمامه بسته و پیراهنش را به دور خود پیچیده بود بیرون آمد و فرمود: هنگامی که آیهٔ « فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَمٰا أَنْتَ بِمَلُومٍ » (از آنان روی بگردان، که تو در خورِ سرزنش نیستی) نازل شد، هیچ‌کس از ما نماند مگر آنکه به هلاکت یقین پیدا کرد؛ چراکه به پیامبر گفته شد: « فَتَوَلَّ عَنْهُمْ » (از آنان روی بگردان). اما هنگامی که آیهٔ « وَ ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْريٰ تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ » (و پند ده، زیرا پند دادن به مؤمنان سود می‌بخشد) نازل شد، دل‌هایمان آرام گرفت. و به روایت از کلبی، معنایش چنین است: کسانی از قومت را که ایمان آورده‌اند با قرآن موعظه کن، چراکه پند دادن به آنان سود می‌رساند.

می‌گویم: در کتاب «الدر المنثور» نیز این روایت نقل شده، و همچنین روایتی هم‌معنای آن از ابن‌راهویه و ابن‌مردویه از آن حضرت (ع) روایت شده است.