تفسیر آیهٔ ۱۳ سورهٔ ذاریات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يَوْمَ هُمْ عَلَي النّٰارِ يُفْتَنُونَ » (روزی که آنان بر آتش عذاب و سوزانده می‌شوند). ضمیر جمع («هُم») به دروغ‌پردازان و گزافه‌گویان برمی‌گردد. واژهٔ «فَتن» در اصل به معنای در آتش افکندنِ طلاست تا عیار و خلوص آن آشکار شود؛ سپس در معنای هرگونه سوزاندن و شکنجه دادن به کار رفته است. قید زمان («يَومَ») وابسته به فعلی محذوف یا مبتدا است. این آیه پاسخ به پرسش آنان است، اما در آن از بیان زمانِ روز جزا به بیان وصف آن و اشاره به حال و روز خودشان در آن روز عدول شده است؛ زیرا زمان آن از امور غیبی است که جز خدا هیچ‌کس آن را نمی‌داند؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: « لاٰ يُجَلِّيهٰا لِوَقْتِهٰا إِلاّٰ هُوَ » (هیچ‌کس جز او آن را در وقتش آشکار نمی‌سازد).

تقدیر و معنای آیه چنین است: روز جزا رخ می‌دهد، یا روز جزا واقع خواهد شد در روزی که آنان، یعنی دروغ‌پردازان، در آتش عذاب یا سوزانده می‌شوند.