تفسیر آیهٔ ۸۱ سورهٔ مائده

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «وَ لَوْ كٰانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَ النَّبِيِّ وَ مٰا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيٰاءَ وَ لٰكِنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ فٰاسِقُونَ » (و اگر به خدا و پیامبر و آنچه بر او نازل شده ایمان می‌آوردند، آنان را به دوستی نمی‌گرفتند؛ ولی بسیاری از ایشان نافرمان‌اند)؛ یعنی اگر این اهل کتاب به خدا و پیامبر، حضرت محمد (ص)، و آنچه بر او نازل شده ایمان می‌آوردند، یا به پیامبر خودشان مانند موسی و آنچه بر او نازل شده چون تورات ایمان داشتند، هرگز آن کافران را دوست و سرپرست خود نمی‌گرفتند؛ زیرا ایمان دیگر پیوندها را قطع می‌کند، ولی بسیاری از آنان نافرمان و سرکش از ایمان‌اند.

دربارهٔ این آیه احتمال دیگری نیز داده‌اند، و آن اینکه ضمیرهای «كٰانُوا» و «يُؤْمِنُونَ » و ضمیرِ «اتَّخَذُوهُمْ » در عبارتِ «مَا اتَّخَذُوهُمْ » به کافران بازگردد؛ و معنا چنین باشد: اگر آن کافرانی که اهل کتاب با آنان دوستی می‌ورزند، به خدا و پیامبر و قرآن ایمان می‌آوردند، اهل کتاب آنان را به دوستی نمی‌گرفتند، و تنها به سبب کفرشان بود که به دوستی با آنان روی آوردند. این احتمال بی‌اشکال است، جز اینکه استدراک در جملهٔ «وَ لٰكِنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ فٰاسِقُونَ » (ولی بسیاری از آنان نافرمان‌اند) با آن سازگار نیست.