تفسیر آیهٔ ۸۰ سورهٔ مائده

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «تَريٰ كَثِيراً مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا » (مائده: ۸۰: «بسیاری از آنان را می‌بینی که با کافران پیوند ولایت و دوستی می‌بندند...»). این سخن از قبیل گواه گرفتن از امر محسوس و عینی بر متجاوز بودنِ آنان است؛ زیرا اگر حق دین خود را می‌شناختند و ارج می‌نهادند، ملازم آن می‌ماندند و از مرزهایش فراتر نمی‌رفتند. لازمهٔ این پایبندی آن بود که با موحدان دوستی کنند و از کافران بیزاری جویند؛ زیرا دشمنانِ آنچه نزد یک ملت مقدس است، دشمنان خودِ آن ملت به شمار می‌آیند. بنابراین هنگامی که با کافران دوستی و پیوند برقرار کردند، این خود نشان داد که این قوم از مقدساتِ خویش روی گردانده و آن را رها کرده‌اند. آنچه را مقدس و محترم می‌شمردند رها کرده‌اند، و دوستِ دشمنْ خود دشمن است. سپس خدای متعال با این کلام نکوهششان فرمود: «لَبِئْسَ مٰا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ » (چه بد است آنچه نفس‌هایشان برایشان پیش فرستاد)، که همان دوستی با کافران از سرِ هوای نفس است؛ و کیفر و فرجامِ ناگوارش این شد که: «أَنْ سَخِطَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ وَ فِي الْعَذٰابِ هُمْ خٰالِدُونَ » (خداوند بر آنان خشم گرفت و جاودانه در عذاب خواهند بود). در این آیه، کیفر و فرجامِ عمل به جای خودِ عمل قرار داده شده است؛ گویی نفس‌هایشان با پیش فرستادنِ خود عمل، در واقع کیفر آن عمل را برایشان پیش فرستاده‌اند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۷۸ و ۸۰ با هم

و در «مجمع‌البیان» از امام باقر (ع) روایت شده است: «أما داود فإنه لعن أهل أيلة لما اعتدوا في سبتهم،و كان اعتداؤهم في زمانه فقال:اللهم ألبسهم اللعنة مثل الرداء،و مثل المنطقة على الخصرين؛فمسخهم الله قردة،و أما عيسى فإنه لعن الذين نزلت عليهم المائدة-ثم كفروا بعد ذلك،قال:فقال أبو جعفر(ع):يتولون الملوك الجبارين،و يزينون لهم هواهم ليصيبوا من دنياهم» (اما داود، او اهل اَیله را لعنت کرد، بدان هنگام که در روز شنبه‌شان از حد درگذشتند و نافرمانی‌شان در روزگار او بود؛ پس گفت: بارالها، لعنت را چون ردا (جامه‌ای که بر دوش می‌اندازند) و چون کمربند بر کمرگاه، بر آنان بپوشان؛ پس خدا آنان را به بوزینه مسخ کرد. و اما عیسی، او کسانی را لعنت کرد که مائده (سفرهٔ آسمانی) بر آنان فرود آمد و سپس کافر شدند. راوی گفت: پس امام باقر (ع) فرمود: آنان با پادشاهان ستمگر و سرکش دوستی می‌ورزند و خواهش‌های نفسانی‌شان را برایشان می‌آرایند تا از دنیای آنان بهره‌ای ببرند).