وَلَوۡ قَٰتَلَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوَلَّوُاْ ٱلۡأَدۡبَٰرَ ثُمَّ لَا يَجِدُونَ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا
و اگر کافران با شما می‌جنگیدند، قطعاً پشت می‌کردند [و می‌گریختند]؛ سپس هیچ سرپرست و یاوری نمی‌یافتند.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بحث روایی
تفسیر آیه‌های ۱۸ تا ۲۸ با هم
[راوی] گفت: مردم تمام آن شب را در گفت‌وگو و تکاپو به سر بردند که به راستی پرچم به کدام‌یک از آنان داده می‌شود؟ ادامه در متن کامل
[پیامبر (ص)] فرمود: «علی بن ابی‌طالب کجاست؟» گفتند: ای پیامبر خدا، او از چشم‌درد می‌نالد. ادامه در متن کامل
پس به سراغش فرستادند و او را آوردند؛ آن‌گاه پیامبر خدا (ص) از آب دهان مبارک خود در چشمان او افکند و علی بی‌درنگ بهبود یافت، گویی هرگز دردی نداشته است. ادامه در متن کامل
سلمه گفت: پس مَرحب [پهلوان یهود] به میدان آمد در حالی که می‌سرود: «قد علمت خيبر أني مرحب...» (اهالی خیبر خوب می‌دانند که من مرحبم...) تا پایان ابیات؛ آن‌گاه علی (ع) در برابر او به میدان آمد در حالی که می‌سرود: ادامه در متن کامل
«أنا الذي سمتني أمي حيدره»؛ من همان کسم که مادرم مرا حیدره (شیر) نامید، ادامه در متن کامل
«كليث غابات كريه المنظره»؛ مانند شیر بیشه‌ها، سهمگین و هیبت‌انگیز، ادامه در متن کامل
«أوفيهم بالصاع كيل السندره»؛ با پیمانه‌ای لبریز و فراوان حقشان را تمام و کمال می‌دهم (پاسخی قاطع و شتابان به آنان خواهم داد). ادامه در متن کامل
پس ضربتی بر مرحب فرود آورد و سرش را شکافت و او را کشت، و فتح و پیروزی به دست او رقم خورد. ادامه در متن کامل
این روایت را مسلم در صحیح خود آورده است. ادامه در متن کامل
و ابوعبدالله الحافظ با سند خود از ابورافع، آزادشدهٔ پیامبر خدا (ص)، روایت کرده است که گفت: ادامه در متن کامل
هنگامی که پیامبر خدا (ص) علی را فرستاد، همراه او بیرون شدیم؛ چون علی به قلعه نزدیک شد، اهالی آن برای نبرد با او بیرون آمدند و او با آنان جنگید. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۲۲ سورهٔ فتح، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۸، صفحهٔ ۲۸۷ تا ۲۹۶ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/48/22/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَوْ قٰاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبٰارَ ثُمَّ لاٰ يَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لاٰ نَصِيراً » (و اگر کافران با شما می‌جنگیدند، قطعاً پشت می‌کردند و می‌گریختند، سپس هیچ سرپرست و یاوری نمی‌یافتند). این خبر دیگری است که خدای پاک و منزه در آن، ناتوانیِ خود کافران از نبرد با مؤمنان و نیز بی‌بهره بودنشان از هرگونه سرپرست و یاری‌دهنده‌ای را به آگاهی مؤمنان می‌رساند؛ خلاصهٔ معنا این است که کافران نه خود توان پیکار با شما را دارند و نه از میان اعراب بادیه‌نشین یاوری هست که به یاری‌شان بشتابد؛ و این پیام به خودی خود بشارتی برای اهل ایمان است.