تفسیر آیهٔ ۱۷ سورهٔ فتح

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « لَيْسَ عَلَي الْأَعْميٰ حَرَجٌ وَ لاٰ عَلَي الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لاٰ عَلَي الْمَرِيضِ حَرَجٌ » (بر نابینا حَرَجی نیست، و بر لنگ حَرَجی نیست، و بر بیمار حَرَجی نیست)؛ این سخن، برداشتنِ حکم وجوب جهاد از کسانی است که دچار نقص عضو یا ناتوانیِ جسمی‌اند و جهاد بر آنان سخت می‌گردد، از راه نفیِ لازمه‌اش که همان حَرَج (تنگنا و گناه) است.

سپس این آیه را نیز با تکرار مضمونی همانند پایانِ آیهٔ پیشین تمام کرد و فرمود: « وَ مَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنّٰاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهٰارُ وَ مَنْ يَتَوَلَّ يُعَذِّبْهُ عَذٰاباً أَلِيماً » (و هر کس خدا و پیامبرش را اطاعت کند، او را به باغ‌هایی درمی‌آورد که از زیرِ [درختانِ] آن‌ها نهرها روان است، و هر کس سرپیچی کند، او را به عذابی دردناک کیفر می‌دهد).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۱ تا ۱۷ با هم

این بخش، سومین دسته از آیات این سوره است که به وضعیت بادیه‌نشینانی می‌پردازد که در سفر حدیبیه از همراهی پیامبر خدا (ص) بازنشستند و آن‌گاه که پیامبر آنان را به حرکت فراخواند، رهسپار نشدند. ادامه در متن کامل

پس خدای پاک و منزه در این آیات به پیامبر خویش (ص) خبر داده است که آنان به‌زودی با تو دیدار می‌کنند و برای توجیه بازنشستن خود، گرفتاری به مال و خانواده را بهانه می‌آورند و از تو می‌خواهند که از خدا برایشان آمرزش بخواهی؛ اما خداوند آنان را در آنچه گفتند دروغ‌گو خواند و یادآور شد که سببِ واقعیِ کناره‌گیری‌شان چیز دیگری بوده و آن همان بدگمانی‌شان است؛ و نیز خبر داد که آنان به‌زودی از تو درخواستی خواهند کرد. ادامه در متن کامل