تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ محمد

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ يُدْخِلُهُمُ الْجَنَّهَ عَرَّفَهٰا لَهُمْ » (و آنان را به بهشتی درمی‌آورد که به ایشان شناسانده است)؛ این نهایت و سرانجامِ هدایت الهی برای آنان است. و عبارت « عَرَّفَهٰا لَهُمْ » (آن را برایشان شناسانده است)، حال (بیان‌کنندهٔ وضعیت) برای وارد کردنِ آنان به بهشت است؛ یعنی آنان را به بهشت وارد خواهد کرد در حالی که پیش‌تر آن را به ایشان شناسانده است؛ یا با توصیف و معرفی در دنیا از طریق وحی و نبوت، یا با بشارت دادن هنگام جان دادن (قبض روح)، یا در قبر، یا در قیامت، و یا در همهٔ این جایگاه‌ها. این همان معنایی است که سیاق کلام افاده می‌کند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵ و ۶ با هم

و در مجمع‌البیان گفته است: دلیل تکرارِ فرمودهٔ خدا: « بٰالَهُمْ » (حال و کارشان را) آن است که مراد از اولی این است که حالشان را در دین و دنیا اصلاح کرد، و مراد از دومی این است که حالشان را در نعمت‌های آخرت سامان می‌بخشد؛ پس اولی سبب نعمت است و دومی خودِ نعمت. [پایان سخن او]. و تفاوت میان معنایی که وی بیان کرده با آنچه ما پیش‌تر آوردیم، به این فرمودهٔ [خداوند] بازمی‌گردد. کلام خدای متعال: « وَ يُصْلِحُ بٰالَهُمْ » (و کارشان را سامان می‌بخشد)، بنا بر آنچه ما بیان کردیم، به‌منزلهٔ عطف تفسیری برای عبارت « سَيَهْدِيهِمْ » (آنان را هدایت خواهد کرد) است، نه بر اساس آنچه صاحب مجمع‌البیان گفت؛ و عبارت بعدی یعنی « وَ يُدْخِلُهُمُ الْجَنَّهَ » (و آنان را به بهشت درمی‌آورد)، بر اساس نظر او، همچون عطف تفسیری است برای کلامِ:

« وَ يُصْلِحُ بٰالَهُمْ » (و کارشان را سامان می‌بخشد)، نه بر پایه‌ای که ما بیان کردیم.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۴ تا ۶ با هم

می‌گویم: پیش‌تر دانستی که این آیه عام است و سیاقِ زمانِ آینده در عبارت: «سَيَهْدِيهِمْ وَ يُصْلِحُ بٰالَهُمْ» (به‌زودی هدایتشان خواهد کرد و کارشان را سامان خواهد بخشید) تا آخر، تنها با عام بودنِ آیه و اینکه سخن برای بیان یک قاعدهٔ کلی آمده است، سازگاری دارد.