تفسیر آیهٔ ۳۲ سورهٔ محمد

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ وَ شَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ» (بی‌تردید کسانی که کافر شدند و از راه خدا بازداشتند و با پیامبر به مخالفت برخاستند، پس از آن) «مٰا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَىٰ لَنْ يَضُرُّوا اللّٰهَ شَيْئاً وَ سَيُحْبِطُ أَعْمٰالَهُمْ» (که هدایت برایشان آشکار شد، هرگز هیچ زیانی به خدا نمی‌رسانند و او به زودی کارهایشان را تباه خواهد ساخت).

مراد از این افراد، سران گمراهی از کافران مکه و کسانی هستند که به آنان می‌پیوندند؛ چراکه آنان همان کسانی بودند که پس از روشن شدن هدایت برایشان، مردم را از راه خدا مانع شدند، با پیامبر مخالفت ورزیدند و سخت‌ترین دشمنی را با او کردند.

و سخن خدای متعال که: « لَنْ يَضُرُّوا اللّٰهَ شَيْئاً » (هرگز هیچ زیانی به خدا نمی‌رسانند)، از آن روست که مکر و فریبِ انسان جز به خودش بازنمی‌گردد و جز به او زیان نمی‌زند. و فرمودهٔ او: « وَ سَيُحْبِطُ أَعْمٰالَهُمْ » (و کارهایشان را تباه خواهد ساخت)، یعنی تلاش‌هایشان را برای برهم‌زدن پایه‌های دین و کارهایی را که برای خاموش کردن نور خدا انجام داده‌اند، بی‌اثر می‌گذارد. و برخی گفته‌اند: مراد، نابود کردن و باطل ساختن اعمال آنان است، به‌گونه‌ای که در آخرت برای هیچ‌یک از کارهایشان پاداش نخواهند دید؛ اما معنای اول با سیاق آیه سازگارتر است، چراکه در آن، تشویق مؤمنان به نبرد با مشرکان و آرامش‌بخشیدن به دل‌های آنان است که بی‌تردید خودشان پیروز خواهند بود، همان‌طور که آیات بعدی نیز همین را بیان می‌کند.