تفسیر آیهٔ ۷ سورهٔ دخان

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « رَبِّ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مٰا بَيْنَهُمٰا إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ » (پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه میان آن‌هاست، اگر اهل یقین باشید). از آنجا که بت‌پرستان بر این باور بودند که برای هر رده از آفریدگان معبودی یا معبودهایی وجود دارد و چه بسا گروهی از آنان معبودی جز آنچه دیگران برمی‌گزیدند برای خود انتخاب می‌کردند، خداوند در پی عبارت « مِنْ رَبِّكَ » (از جانب پروردگارت)، جملهٔ « رَبِّ السَّمٰاوٰاتِ » را آورد؛ تا مبادا کسی از آنان گمان کند که پروردگاریِ او نسبت به پیامبر (ص) انحصاری و محدود است (مانند تقسیم و اختصاصی که میان خودشان رایج بود)، بلکه او متعال هم پروردگارِ پیامبر و هم پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه میان آن‌هاست می‌باشد؛ و از همین رو در آیهٔ بعد نیز آن را با عبارت « لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ » (هیچ معبودی جز او نیست) پی گرفت.

و اینکه فرمود: « إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ » (اگر اهل یقین باشید)؛ این شرط—همان‌طور که زمخشری یادآور شده است—از قبیل این سخن ماست که می‌گوییم: «این بخششِ زید است، همان کسی که مردم آوازهٔ کرمش را شنیده‌اند و سخاوتش شهرت یافته است، اگر خبرش به تو رسیده باشد و داستانش برایت بازگو شده باشد.» بنابراین معنا چنین است: او همان کسی است که اهل یقین، او را به پروردگاریِ آسمان‌ها و زمین و آنچه میان آن‌هاست می‌شناسند، و اگر شما نیز اهل یقین باشید، او را به عنوان پروردگارِ همه‌چیز خواهید شناخت.