تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ دخان

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « رَحْمَهً مِنْ رَبِّكَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ »؛ (به عنوان رحمتی از پروردگارت، که بی‌گمان او خود شنوای داناست). یعنی فرود آوردنِ آن، رحمتی از پروردگار توست؛ یا آن را برای افاضه و بخشیدنِ رحمت به مردم نازل کردیم؛ یا بدان جهت که رحمت پروردگارت فرود آوردنِ آن را اقتضا می‌کرد. بنابراین تعبیر « رَحْمَهً » بنا بر معنای نخست «حال» است، و بنا بر معنای دوم و سوم «مفعول‌له» (مفعول به خاطرِ، نشان‌دهندهٔ علّت) خواهد بود.

و در فرمودهٔ خداوند: « مِنْ رَبِّكَ » (از پروردگارت)، التفات (تغییر سیاق سخن) از متکلم مع‌الغیر (ما) به غایب رخ داده است؛ و حکمتِ آن، نشان دادن عنایت ویژه به پیامبر (ص) است، چرا که او همان کسی است که قرآن بر وی نازل شده و اوست بیم‌دهنده‌ای که به سوی مردم فرستاده شده است.

و عبارت « إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ » (همانا اوست شنوای دانا) یعنی شنوای درخواست‌ها و دانای به نیازهاست؛ پس خواهش و درخواستشان را می‌شنود و نیازشان را به راهیابی با هدایت پروردگارت می‌داند، از این رو کتاب را فرو می‌فرستد و پیامبر را از سرِ رحمت خویش به سوی آنان روانه می‌کند.