تفسیر آیهٔ ۱۲ سورهٔ شوری

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « لَهُ مَقٰالِيدُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ » (کلیدهای آسمان‌ها و زمین از آنِ اوست) تا پایان آیه. «مقالید» همان کلیدهاست، و اثباتِ کلیدها برای آسمان‌ها و زمین نشان می‌دهد که آن‌ها گنجینه‌هایی هستند برای رویدادها و آثار وجودی که در جهان هستی پدیدار می‌شود.

و سخن او که می‌فرماید: « يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشٰاءُ وَ يَقْدِرُ » (روزی را برای هر کس بخواهد گشایش می‌بخشد و تنگ می‌گیرد)؛ گسترش روزی (بَسْط) به معنای وسعت دادن به آن، و «قَدْر» به معنای تنگ گرفتن آن است؛ و «روزی» هر آن چیزی است که بقا را تداوم می‌بخشد و نیازی از نیازهای وجودی را در مسیر استمرارِ هستی برطرف می‌کند.

پایان یافتن سخن با این کلام که « إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ » (همانا او به هر چیزی داناست)، برای اشاره به این است که روزی و تفاوت آن در موارد گوناگون از نظر گشایش و تنگی، بی‌حساب و برخاسته از ناآگاهی نیست، بلکه از علم خدای متعال به همه‌چیز سرچشمه می‌گیرد؛ از این رو روزیِ هر روزی‌خواری بر پایهٔ آگاهی اوست از آنچه مقتضای حالِ آن روزی‌خوار و متناسب با خودِ آن روزی و شرایط و اوضاع پیرامونیِ آن‌هاست؛ و این همان حکمت است، پس او از روی حکمت روزی را می‌گستراند و تنگ می‌گیرد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۷ تا ۱۲ با هم

این بخش دوم از آیات است که در آن، وحی از جهت هدف و نتیجه‌اش معرفی می‌شود؛ چنان‌که در بخش پیشین، با اشاره به حقیقتِ خودِ وحی شناسانده شده بود. ادامه در متن کامل

در این بخش بیان می‌کند که هدف از وحی، بیم‌دادنِ مردم است، به‌ویژه هشداری که به روزِ گردآمدن (قیامت) پیوند دارد؛ همان روزی که مردم در آن دو گروه می‌شوند: گروهی در بهشت و گروهی در آتش سوزان؛ چراکه اگر هشدار به روز گردآمدن — که روز حسابرسی و پاداش و کیفر است — در میان نباشد، هیچ دعوت دینی‌ای به نتیجه نمی‌رسد و هیچ تبلیغی سود نمی‌بخشد. ادامه در متن کامل

سپس روشن ساخت که تقسیم‌شدنِ آنان به دو گروه، همان چیزی است که خدای پاک و منزه خواسته است، و در پی آن، تشریع دین و هشدار دادنِ مردم را در روزِ گردآمدن، از راه وحی پی گرفت؛ زیرا او ولیّ و سرپرستِ آنان است که پس از مرگ، زنده‌شان می‌کند و در آنچه در آن اختلاف داشتند میانشان داوری می‌فرماید. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۱ و ۱۲ با هم

چکیدهٔ دلیل این است: خدای متعال پدیدآورندهٔ اشیا و آفرینندهٔ نخستینِ آن‌هاست که آن‌ها را از نهانگاه عدم به عرصهٔ وجود درآورده است؛ و شما را جفت‌هایی قرار داد و از این راه نسل شما را فزونی بخشید، و از چهارپایان نیز جفت‌هایی پدید آورد و آن‌ها را تکثیر کرد تا از آن‌ها سود ببرید؛ و این، هم آفرینش است و هم تدبیر. و او شنواست به آنچه آفریدگانش از نیازها درخواست می‌کنند، و نیاز هر کس را به اندازهٔ سزاواری‌اش برمی‌آورد؛ و بیناست به کارهایی که بندگانش انجام می‌دهند و پاداش و کیفر کردارشان را می‌دهد؛ و هموست که کلیدهای گنجینه‌های آسمان‌ها و زمین را دارد؛ گنجینه‌هایی که ویژگی‌های وجودیِ آن‌ها و آثاری که با پیدایش‌شان این نظامِ مشهود شکل می‌گیرد، در آن‌ها اندوخته شده است؛ و اوست که روزی‌خواران را روزی می‌دهد، پس با دانشی که به هر چیز دارد، در روزیِ آنان گشایش می‌بخشد یا تنگ می‌گیرد. همهٔ این‌ها تدبیر است؛ پس تنها او پروردگار و مدبّر امور است.