تفسیر آیهٔ ۵۲ سورهٔ فصلت

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كٰانَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ثُمَّ كَفَرْتُمْ بِهِ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِي شِقٰاقٍ بَعِيدٍ » (بگو: به من خبر دهید، اگر این [قرآن] از جانب خدا باشد و سپس شما به آن کفر ورزید، چه کسی گمراه‌تر از آن کسی است که در ستیزه‌ای دور [از حق] است؟). « أَ رَأَيْتُمْ » یعنی «به من خبر دهید». «شقاق» و مشاقّه به معنای مخالفت و ستیزه‌جویی است، و «شقاق بعید» اختلافی است که به سازگاری نزدیک نمی‌شود و اختلافی بسیار شدید است. عبارت « مِمَّنْ هُوَ فِي شِقٰاقٍ بَعِيدٍ » کنایه از مشرکان است؛ و نفرمود «از شما»، بلکه موصول و صله آورد (که در معنای صفت است) تا علت این حکم را روشن سازد، و آن علت همان مخالفت شدید و دور بودن از حق است.

و معنا چنین است: به مشرکان بگو به من خبر دهید اگر این قرآن از جانب خدا باشد و سپس به آن کفر بورزید، چه کسی گمراه‌تر از شما خواهد بود؟ یعنی هیچ‌کس گمراه‌تر از شما نیست؛ زیرا شما در اختلافی دور از حقیقتی هستید که هیچ حقیقتی فراتر از آن وجود ندارد.

بنابراین، مفاد آیه این است که قرآن شما را به سوی خدا می‌خواند و آشکارا بیان می‌کند که از سوی خداست؛ پس دست‌کم احتمال درستیِ این ادعا وجود دارد، و همین مقدار برای وجوب بررسی کار آن — جهت دفع زیانِ احتمالی — کافی است؛ و چه زیانی سنگین‌تر از هلاکت ابدی؟! پس روی‌گردانیِ کامل شما از آن هیچ معنا و توجیهی ندارد.