أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِنۡهُمۡ وَأَشَدَّ قُوَّةٗ وَءَاثَارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
آیا در زمین سیر نکردند تا ببینند سرانجام کسانی که پیش از آنان بودند چگونه شد؟ آنان از اینان پرشمارتر و از نظر نیرو و آثاری که در زمین به جا گذاشتند نیرومندتر بودند؛ اما آنچه به دست میآوردند هیچ سودی به حالشان نداشت [و عذابی را دفع نکرد].
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۷۹ تا ۸۵ با هم
این آیات، بازگشتِ دوباره و دوباره به یادآوریِ برخی از نشانههای توحید است؛ و نیز توجه دادنِ آنان به عبرت گرفتن از سرگذشت امتهای گذشته و نابودشده، و سنّت جاری خداوند در میان آنان: سنّتی که با فرستادن پیامبران به سویشان و سپس داوری میان پیامبران و آنان رقم میخورد و سرانجام به زیانکاریِ کافرانشان میانجامد؛ و سوره در همینجا پایان مییابد. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۸۲ سورهٔ غافر، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۷، صفحهٔ ۳۵۵ تا ۳۵۶ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/40/82/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا » (آیا در زمین سیر نکردند تا بنگرند...) تا پایان آیه. این سخن، سرزنشی است برای آنان و معطوف کردن نگاهشان به سنتِ داوری و حکمی که در امتهای گذشته جریان یافته است. شبیه این آیه در آغاز این سوره گذشت، و هدف در آنجا این بود که برایشان روشن شود خداوند هر یک از آنان را به سزای گناهانشان گرفتار ساخت. زیرا پیامبرانشان با دلایل روشن نزد آنان میآمدند و آنها به ایشان کفر میورزیدند؛ از همین رو پایان آیه فرمود: « فَأَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوبِهِمْ » (پس خدا آنان را به گناهانشان فروگرفت). اما هدف در اینجا این است که برایشان روشن شود دستاوردهایشان هیچ نیازی از آنان برطرف نکرد، و آن دانشی که بدان شادمان بودند در دفع عذاب خدا سودی به حالشان نبخشید، و توبه و پشیمانیشان از آنچه کرده بودند نیز فایدهای نداشت.
آیه با «فاء» نتیجهگیری آغاز شده و فرموده است: « أَ فَلَمْ يَسِيرُوا » (آیا در زمین سیر نکردند...) تا آخر، همراه با التفات (تغییر لحن و چرخش) از خطاب به غیبت. گویی سخن بر این فرموده نتیجه شده است: « فَأَيَّ آيٰاتِ اللّٰهِ تُنْكِرُونَ » (پس کدامین نشانههای خدا را انکار میکنید؟)؛ به این معنا که خداوند پس از نکوهش آنان و محکومکردن انکارشان نسبت به آیات خود، از آنان روی گرداند و رو به سوی پیامبر (ص) کرد تا به این نکته اشاره کند که آنان از جایگاه همسخنی و موردِ خطاب بودن افتادهاند، و فرمود: وقتی آیات خدای متعال چنان آشکار و روشن است که انکارپذیر نیست، و از جملهٔ آنها نشانههای گویایی است که در آثار گذشتگان وجود دارد و اینان نیز در زمین سیر کرده و آنها را دیدهاند، پس چرا در آنها تأمل نکردند تا برایشان روشن شود که گذشتگان با آنکه هم از نظر تعداد و هم از نظر نیرو از اینان برتر بودند، آن دانش و نیرویی که به آن شادمان بودند سودی به حالشان نبخشید؟