تفسیر آیهٔ ۲۱ سورهٔ غافر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا » (آیا در زمین سیر و سفر نکردند تا بنگرند...) تا آخر آیه؛ استفهام، انکاری است، و «واقی» اسم فاعل از «وقایه» و به معنای نگه‌داشتن و حفظِ چیزی از هر آن چیزی است که به آن آسیب و گزند می‌رساند.

و معنا چنین است: آیا این کسانی که تو را به سویشان فرستاده‌ایم « فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا » (در زمین سیر نکردند تا بنگرند) — یعنی نگاهی از روی اندیشه و عبرت — « كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَهُ الَّذِينَ كٰانُوا مِنْ قَبْلِهِمْ » (که فرجام کسانی که پیش از آنان بودند چگونه شد؟) از امت‌های گذشته و نابودشده‌ای که فرستادگان خود را تکذیب کردند؛ « كٰانُوا هُمْ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّهً » (آنان از اینان نیرومندتر بودند) یعنی از نظر توانمندی، امکانات و قدرت تسلط، « وَ آثٰاراً » (و از جهت آثار بر جای مانده) مانند شهرهای مستحکم، قلعه‌های نفوذناپذیر و کاخ‌های برافراشته و استوار، « فِي الْأَرْضِ فَأَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوبِهِمْ » (در زمین [آثار بیشتری داشتند]؛ پس خدا آنان را به گناهانشان بگرفت) و آنان را به سبب اعمالشان هلاک ساخت، « وَ مٰا كٰانَ لَهُمْ مِنَ اللّٰهِ مِنْ وٰاقٍ » (و در برابر خدا برای آنان هیچ نگهدارنده‌ای نبود) که گزند را از آنان دور کند و نه هیچ محافظی که حفظشان نماید.