مَا سَمِعۡنَا بِهَٰذَا فِي ٱلۡمِلَّةِ ٱلۡأٓخِرَةِ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا ٱخۡتِلَٰقٌ
ما چنین چیزی را در آیین واپسین نشنیدهایم؛ این چیزی جز دروغبافی و ساختگی نیست.
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بحث روایی
تفسیر آیههای ۱ تا ۷ با هم
در کتاب کافی به سند خود از جابر از امام باقر (ع) روایت شده است که فرمود: ابوجهل بن هشام به همراه گروهی از قریش روی آوردند و بر ابوطالب وارد شدند و گفتند: همانا برادرزادهات ما را آزار داده و خدایانمان را نیز آزرده است؛ پس او را فراخوان و به او دستور بده که از خدایان ما دست بردارد تا ما نیز از خدای او دست برداریم. ادامه در متن کامل
فرمود: ابوطالب در پی پیامبر خدا (ص) فرستاد و ایشان را فراخواند. هنگامی که پیامبر (ص) وارد شد، در خانه جز مشرک ندید؛ پس فرمود: «السلام علي من اتبع الهدي» (سلام بر هر کس که از هدایت پیروی کند) و سپس نشست. ادامه در متن کامل
فرمود: پس انگشتانشان را در گوشهای خود فرو بردند و بیرون رفتند در حالی که میگفتند: «ما سمعنا بهذا في الملة الآخرة إن هذا إلا اختلاق» (ما این را در آیین واپسین نشنیدهایم، این جز دروغبافی نیست). ادامه در متن کامل
تفسیر آیههای ۴ تا ۱۱ با هم
پس خدای پاک و منزه نازل فرمود: « وَ عَجِبُوا أَنْ جٰاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ-وَ قٰالَ الْكٰافِرُونَ هٰذٰا سٰاحِرٌ كَذّٰابٌ -إلي قوله- إِلاَّ اخْتِلاٰقٌ » (و تعجب کردند از اینکه هشداردهندهای از میان خودشان به سراغشان آمده، و کافران گفتند: این جادوگری بسیار دروغگوست... ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۷ سورهٔ ص، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۷، صفحهٔ ۱۸۳ تا ۱۸۷ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/38/7/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « مٰا سَمِعْنٰا بِهٰذٰا فِي الْمِلَّهِ الْآخِرَهِ إِنْ هٰذٰا إِلاَّ اخْتِلاٰقٌ » (ما چنین چیزی را در آیین واپسین نشنیدهایم؛ این جز دروغی ساختگی نیست). منظورشان از «آیین واپسین»، آیینی است که متأخران یعنی امتهای همروزگار یا نزدیک به عصر ایشان بر آن بودند، در برابر آیینهای نخستین که پیشینیان بدان باور داشتند؛ گویی میگفتند: این سخن، از آیین جدیدی نیست که اهل دنیای امروز آن را بپسندند، بلکه از افسانههای پیشینیان است.
و برخی گفتهاند مراد از «آیین واپسین»، مسیحیت است؛ زیرا آخرینِ آیینهاست و آنان نیز قائل به توحید نیستند بلکه به تثلیث (سهگانهباوری) معتقدند. اما ضعف این دیدگاه آشکار است، زیرا مسیحیت نزد قریش آن اهمیتی را که اسلام داشت، نداشت.
و عبارتِ « إِنْ هٰذٰا إِلاَّ اخْتِلاٰقٌ »، یعنی این سخن جز دروغ و برساختهای ساختگی نیست.