تفسیر آیهٔ ۱۹ سورهٔ صافات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

«وَ لِلّٰهِ غَيْبُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مٰا أَمْرُ السّٰاعَهِ إِلاّٰ كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ إِنَّ اللّٰهَ عَليٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» نحل: ۷۷ («و نهان آسمان‌ها و زمین تنها از آنِ خداست، و کار رستاخیز جز مانند یک چشم بر هم زدن یا نزدیک‌تر از آن نیست؛ بی‌گمان خدا بر هر چیزی تواناست»).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۸ و ۱۹ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « قُلْ نَعَمْ وَ أَنْتُمْ دٰاخِرُونَ فَإِنَّمٰا هِيَ زَجْرَهٌ وٰاحِدَهٌ فَإِذٰا هُمْ يَنْظُرُونَ » (بگو: آری، در حالی که شما خوار و سرافکنده‌اید! پس آن رستاخیز تنها یک بانگ سهمگین است و ناگاه همه چشم می‌گشایند و می‌نگرند)؛ خدای متعال به پیامبر خود (ص) فرمان می‌دهد که در پاسخشان بگوید که حتماً برانگیخته خواهند شد.

و سخن الهی: « وَ أَنْتُمْ دٰاخِرُونَ » (و شما خوار و بی‌مقدارید)؛ یعنی کوچک‌شدگان، تحقیرشدگان و ذلیلان هستید. این تعبیر در حقیقت استدلالی است بر فراگیریِ قدرت و نفوذ بی‌درنگ ارادهٔ الهی؛ چراکه کار او هرگاه چیزی را اراده کند، تنها این است که به آن بگوید: «موجود شو»، پس بی‌درنگ موجود می‌شود. از همین رو، به دنبال آن فرمود: « فَإِنَّمٰا هِيَ زَجْرَهٌ وٰاحِدَهٌ فَإِذٰا هُمْ يَنْظُرُونَ » (پس آن تنها یک بانگ نهیب است و ناگهان آنان [زنده می‌شوند و] می‌نگرند)؛ و خدای متعال [در جایی دیگر] فرموده است:

و این سخن او: « فَإِنَّمٰا هِيَ زَجْرَهٌ وٰاحِدَهٌ » (پس آن تنها یک بانگ نهیب است...) تا آخر آیه؛ حرف «فاء» برای بیان علت است و این جمله علتی است برای سخن پیشین او:

« وَ أَنْتُمْ دٰاخِرُونَ » (و شما خوار و زبونید). تعبیر به «زَجرة» (بانگ تند و خشم‌آلود) نیز نشانه‌ای از به خواری کشیدنِ آنان است.