تفسیر آیهٔ ۱۱ سورهٔ یس

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

« إِنَّمٰا تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ » (تنها کسی را بیم می‌دهی که از یادِ خدا پیروی کند) تا آخر آیه.

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّمٰا تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَ خَشِيَ الرَّحْمٰنَ بِالْغَيْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَهٍ وَ أَجْرٍ كَرِيمٍ » (تنها کسی را هشدار می‌دهی که از ذکر پیروی کند و در نهان از خدای رحمان بترسد؛ پس او را به آمرزش و پاداشی پرارزش مژده بده). حصر در اینجا برای اِفراد است (نفی این پندار که هشدار دادن برای هر دو گروه سودمند است)؛ و مراد از انذار، هشدار سودمند و اثربخش است؛ و مراد از «ذکر»، قرآن کریم است؛ و مراد از پیروی از آن، تصدیق کردنِ آن و گرایش به سویش به هنگامی است که آیاتش خوانده می‌شود؛ و تعبیر با فعل ماضی برای اشاره به قطعی بودنِ وقوع آن است؛ و مراد از پروا داشتن از خدای رحمان در نهان (بِالْغَیْبِ)، ترس از خدای متعال از پس پردهٔ غیب و پیش از آشکار شدن حقیقت با مرگ یا رستاخیز است؛ و برخی گفته‌اند: یعنی در حال پنهان بودن از دیدگان مردم، بر خلاف منافق؛ ولی این وجه بعید است.

خداوند خشیت و بیم را به نام «الرحمن» پیوند زده است که بر صفت رحمت و امیدبخش دلالت دارد، تا نشان دهد بیم آنان، ترسی آمیخته با امید است؛ و این همان حالتی است که بنده را در جایگاه بندگی استوار می‌دارد تا نه خود را ایمن پندارد و آسوده‌خاطر شود، و نه نومید گردد.

نکره آمدنِ « بِمَغْفِرَهٍ » و « أَجْرٍ كَرِيمٍ » برای بزرگداشت و تعظیم است؛ یعنی او را به آمرزشی بزرگ از سوی خدا و پاداشی باارزش مژده بده که اندازه و قدرش سنجیدنی نیست و آن بهشت است؛ و دلیل بر همهٔ آنچه گذشت، سیاق آیات است.

معنای آیه چنین است: تنها کسی را به گونه‌ای سودمند و اثربخش هشدار می‌دهی که هرگاه آیات قرآن بر او خوانده شود، از آن پیروی کند و بدان روی آورد، و از خدای رحمان با ترسی آمیخته با امید پروا بدارد؛ پس او را به آمرزشی بس بزرگ و پاداشی باارزش که اندازه‌اش به سنجش درنمی‌آید، مژده بده.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۷ تا ۱۱ با هم

و تو به خوبی آگاهی که سیاقِ آیات با انطباق بر این روایات و داستانی که نقل می‌کنند سازگار نیست؛ چراکه سیاق آیات، منسجم و هماهنگ است و وضعیت دو گروه از مردم را توصیف می‌کند: کسانی که سخن عذاب بر آنان حتمی شده و ایمان نمی‌آورند، و کسانی که از تذکر (قرآن) پیروی می‌کنند و در پنهان از پروردگارشان بیم دارند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۱۲ با هم

بنابراین حق این است که این آیات به صورت یکباره و با سیاقی یکدست نازل شده‌اند و وضعیت مردم و دوگروه‌شدنِ آنان را در هنگام رسیدن دعوت و تحقق هشدار توصیف می‌کنند؛ و البته هیچ مانعی ندارد که ماجرای یادشده رخ داده باشد و پیامبر خدا (ص) با خواندن این آیات از چشمان دشمنانش پنهان مانده باشد. ادامه در متن کامل