تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ فاطر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّ الشَّيْطٰانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا » (بی‌گمان شیطان دشمن شماست، پس او را دشمن بگیرید) تا آخر آیه. این سخن، دلیل نهیِ گذشته در فرمودهٔ اوست که می‌فرماید: « وَ لاٰ يَغُرَّنَّكُمْ بِاللّٰهِ الْغَرُورُ » (و فریبنده شما را نسبت به خدا بفریبد). مراد از دشمنیِ شیطان این است که او کاری جز گمراه کردن انسان و بی‌بهره ساختن او از سعادت زندگی و عاقبت‌به‌خیری ندارد؛ و مراد از دشمن گرفتنِ شیطان، دوری از پیرویِ دعوت او به سوی باطل و اطاعت نکردن از وسوسه‌ها و فریب‌کاری‌های اوست. از همین رو، علتِ دشمنی‌اش را چنین بیان فرمود: « إِنَّمٰا يَدْعُوا حِزْبَهُ » (او دارودسته‌اش را فقط دعوت می‌کند...).

بنابراین کلام او که می‌فرماید: « إِنَّمٰا يَدْعُوا حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحٰابِ السَّعِيرِ » (او دارودسته‌اش را فرا می‌خواند تا از اهل آتش سوزان باشند)، در مقام بیان دلیلِ مطلب پیشین است. «حزب» به گروهی از مردم گفته می‌شود که هدفی مشترک آنان را گرد هم آورده باشد. حرف «لام» در « لِيَكُونُوا » برای تعلیل (بیان علت و غایت) است؛ پس در شمار اهل آتش سوزان بودن، غایت و هدف نهاییِ دعوت اوست. «سعیر» آتشی برافروخته و شعله‌ور است و از نام‌های دوزخ در قرآن به شمار می‌رود.