تفسیر آیهٔ ۴ سورهٔ فاطر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ وَ إِلَي اللّٰهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ » (و اگر تو را تکذیب کنند، پیش از تو نیز پیامبرانی تکذیب شده‌اند، و همهٔ کارها به سوی خدا بازگردانده می‌شود). این سخن مایه‌ٔ تسلی و دلداری به پیامبر (ص) است؛ بدین معنا که اگر پس از شنیدن این برهان‌های درخشان تو را تکذیب کردند، غمگین مباش؛ زیرا این امر تازگی ندارد و پیش از تو نیز پیامبرانی بودند که امت‌ها و اقوامشان آنان را تکذیب کردند. همهٔ کارها به سوی خدا بازمی‌گردد و او به سزای تکذیب حق پس از آشکار شدنش، پاداش و کیفر شایسته‌شان را خواهد داد، و آنان با تکذیب خود نمی‌توانند بر خدا پیشی گیرند و او را به عجز درآورند.

از اینجا آشکار می‌شود که عبارت « فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ » (پیش از تو نیز پیامبرانی تکذیب شدند) از باب قرار دادن سبب به جای مسبَّب است؛ و جملهٔ « وَ إِلَي اللّٰهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ » (و همهٔ کارها به سوی خدا بازگردانده می‌شود) بر عبارت « فَقَدْ كُذِّبَتْ » عطف شده است.