تفسیر آیهٔ ۲۳ سورهٔ فاطر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِنْ أَنْتَ إِلاّٰ نَذِيرٌ » (تو جز هشداردهنده‌ای نیستی). این حصر، حصر اضافی است (نسبت به هدایت و گمراهی، نه دیگر شئون پیامبر)؛ یعنی وظیفهٔ تو جز هشدار دادن به آنان نیست، اما هدایتِ هر کس از آنان که هدایت یابد، و گمراه ساختن هر کس که گمراه شود و هدایت نپذیرد ـ به کیفر کار بدش ـ تنها از آنِ خدای سبحان است.

و با این‌که پیامبر(ص) هر دو وصفِ بشارت‌دهندگی و هشداردهندگی را با هم داشت، وصف «بشیر» (بشارت‌دهنده) همراه با «نذیر» ذکر نشد؛ زیرا مقام، مقامِ هشدار دادن است و مناسب، پرداختن به همین وصفِ هشدار بود؛ افزون بر این‌که این وصف در آیهٔ بعدی آمده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۵ تا ۲۶ با هم

پس از آنکه خدای متعال برای آنان روشن ساخت که آفرینش و تدبیر هستی تنها از آنِ اوست و در نتیجه او پروردگارشان است و فرمانروایی فقط به او اختصاص دارد، نه به معبودانی که جز او می‌خوانند ــ چرا که آن‌ها مالک چیزی نیستند تا بخواهند تدبیرش کنند ــ اکنون همان حقیقت را با بیانی دیگر پی می‌گیرد که آمیخته به بیم‌دادن و هشدار است؛ بدین بیان که خدای متعال از آنان بی‌نیاز است و آنان سراپا نیازمندِ اویند، ازاین‌رو اگر بخواهد، می‌تواند به کیفر دستاوردشان نابودشان کند و آفریدگانی نو [به جای آنان] پدید آورد. ادامه در متن کامل

سپس خطاب را متوجه پیامبر (ص) ساخته و حاصلش این است که این مؤاخذه و هلاکت، تنها دامنگیر این تکذیب‌کنندگان می‌شود، نه مؤمنانی که هشدار پیامبر (ع) در آنان اثر می‌گذارد؛ چرا که میان این دو گروه تفاوتی آشکار است. ادامه در متن کامل