تفسیر آیهٔ ۴۵ سورهٔ سبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ مٰا بَلَغُوا مِعْشٰارَ مٰا آتَيْنٰاهُمْ فَكَذَّبُوا رُسُلِي فَكَيْفَ كٰانَ نَكِيرِ » (و پیشینیانِ آنان نیز تکذیب کردند، در حالی که اینان به یک‌دهم آنچه به پیشینیان داده بودیم نرسیده‌اند؛ پس فرستادگان مرا تکذیب کردند، پس بنگر کیفر و عذاب من چگونه بود!). دو ضمیر جمعِ اول و دوم [در «مِنْ قَبْلِهِمْ» و «مٰا بَلَغُوا»] به کافران قریش و پیروانشان برمی‌گردد، و ضمیر سوم و چهارم [در «آتَيْنٰاهُمْ» و «فَكَذَّبُوا»] به اقوام گذشته بازمی‌گردد. «معشار» به معنای یک‌دهم است و «نکیر» به معنای انکار کردن است، و مراد از آن در این آیه لازمه‌ی انکار یعنی فرود آوردن عذاب است.

و معنا چنین است: اقوام گذشته که پیش از کافران قریش بودند نیز آیات حق را تکذیب کردند، در حالی که کافران قریش به یک‌دهمِ آنچه از توان و شوکت به آن اقوام داده بودیم نرسیده‌اند؛ آن امت‌ها پیامبران مرا تکذیب کردند، پس بنگر که عذاب و مؤاخذه‌ی من چگونه دامنگیرشان شد! و کار قریش در برابر آنان چقدر ناچیز و آسان است! و التفات (تغییر لحن کلام) به صیغه‌ی متکلم [در «رُسُلِي» و «نَكِيرِ»] برای بزرگ نشان دادنِ گناه و هولناک نمایاندنِ بازخواست و کیفر است.