تفسیر آیهٔ ۲۵ سورهٔ سبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قُلْ لاٰ تُسْئَلُونَ عَمّٰا أَجْرَمْنٰا وَ لاٰ نُسْئَلُ عَمّٰا تَعْمَلُونَ » (بگو: از آنچه ما مرتکب شده‌ایم شما بازخواست نمی‌شوید، و از آنچه شما انجام می‌دهید ما بازخواست نخواهیم شد)؛ یعنی عمل، و به‌ویژه کار بد، از انجام‌دهنده‌اش فراتر نمی‌رود و پیامد ناگوارش تنها به خود او می‌رسد، پس کسی جز او بازخواست نخواهد شد. بنابراین، شما از جرم ما بازخواست نمی‌شوید بلکه ما پاسخگوی آنیم، و ما نیز از آنچه شما انجام می‌دهید بازخواست نمی‌شویم بلکه شما پاسخگوی آن هستید.

و این مقدمه‌ای است برای مطلبی که در آیهٔ بعد دربارهٔ گردآوری و داوریِ جداساز آمده است؛ زیرا هنگامی که دو گروه در اعمال خود از نظر خیر و شر اختلاف داشته باشند، لازم است میانشان داوری شود و هر یک از دیگری متمایز گردد تا جزای عمل هر کس — از خیر یا شر و سعادت یا شقاوت — به خود او برسد؛ و آن‌که داوری می‌کند و تمایز می‌بخشد، پروردگار متعال است.

و در این‌که از عملِ خود با واژهٔ «جرم» تعبیر شد و دربارهٔ مشرکان فرمود: « تَعْمَلُونَ » (انجام می‌دهید) و نفرمود «تجرمون» (مرتکب جرم می‌شوید)، رعایت ادب نیکو در گفتگو و مناظره است.