تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ سبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ جَعَلْنٰا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَي الَّتِي بٰارَكْنٰا فِيهٰا قُريً ظٰاهِرَهً » (و میان آنان و آبادی‌هایی که در آن‌ها برکت نهادیم، آبادی‌های آشکاری پدید آوردیم...) تا آخر آیه. ضمیر « بَيْنَهُمْ » به قوم سبأ برمی‌گردد، و سخن برای بیان باقیماندهٔ داستانِ آنان است که یادآوری‌اش منظور بوده، و این جمله بر آیهٔ « كٰانَ لِسَبَإٍ » عطف می‌شود. مراد از آبادی‌هایی که در آن‌ها برکت نهادیم، آبادی‌های سرزمین شام است؛ و مقصود از «ظاهره» (آشکار) بودن آن آبادی‌ها این است که به هم نزدیک و پیوسته بودند، به گونه‌ای که هر آبادی از آبادی دیگر دیده می‌شد.

و کلام خدای متعال که: « وَ قَدَّرْنٰا فِيهَا السَّيْرَ » (و در آن‌ها رفت‌وآمد را سنجیده و معین کردیم) بدین معناست که پیمودن مسیر را میان آن‌ها بر نسبتی سنجیده، هماهنگ و یکدست قرار دادیم؛ به طوری که نسبتِ فاصلهٔ هر آبادی با آبادیِ پس از خود، مانند نسبت فاصلهٔ آن آبادی بعدی با آبادی پس از آن بود.

و سخن خدای متعال که: « سِيرُوا فِيهٰا لَيٰالِيَ وَ أَيّٰاماً آمِنِينَ » (شب‌ها و روزها آسوده‌خاطر در آن‌ها سفر کنید) با در تقدیر گرفتن فعلِ «گفتیم» است؛ یعنی گفتیم: در کمال امنیت در این آبادی‌ها سفر کنید، اگر خواستید شب‌ها و اگر خواستید روزها. مقصود این است که در آن مسیر چنان امنیتی برقرار کردیم که هرگاه اراده می‌کردند، بدون هیچ ترس و نگرانی رفت‌وآمد می‌کردند.

بحث روایی

می‌گویم: در شماری از روایات آمده است که مراد از آبادی‌هایی که خداوند در آن‌ها برکت نهاد، اهل‌بیت پیامبر (ص) هستند و آبادی‌های آشکار، واسطه‌های میان آنان و مردم از راویانِ احادیثشان و دیگرانند؛ و این مطلب از باطن قرآن است و هیچ ارتباطی با تفسیر ندارد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۵ تا ۱۹ با هم

و در کتاب «کافی»، به سند خود از سَدیر روایت کرده است که گفت: مردی از امام صادق (ع) دربارهٔ این سخن خداوند عزّوجلّ پرسید: « فَقٰالُوا رَبَّنٰا بٰاعِدْ بَيْنَ أَسْفٰارِنٰا وَ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ » (پس گفتند: «پروردگارا، میان سفرهای ما فاصله بینداز!» و به خود ستم کردند؛ سبأ: ۱۹). ادامه در متن کامل