تفسیر آیهٔ ۵۸ سورهٔ احزاب

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ الَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنٰاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتٰاناً وَ إِثْماً مُبِيناً »؛ و کسانی که مردان و زنان باایمان را بی‌آنکه گناهی مرتکب شده باشند می‌آزارند، قطعاً تهمت و گناهی آشکار را به دوش کشیده‌اند. قیدزدنِ آزار به «بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا» (بی‌آنکه جرمی مرتکب شده باشند) از این روست که رنجاندن و مجازاتِ آنان در برابر کارهایی که مرتکب شده‌اند – مانند اجرای قصاص، حدّ شرعی و تعزیر – گناهی به شمار نمی‌آید.

اما آزاردادنِ مؤمنان بی‌آنکه جرمی مرتکب شده باشند و سزاوار آزار باشند، از نظر خدای پاک و منزه به دوش کشیدنِ بهتان و گناهی آشکار است. «بهتان» یعنی سخنِ دروغی که رو در رو به دیگری نسبت دهند؛ و علّت اینکه آزاردادنِ بی‌گناهان بهتان به شمار می‌آید این است که شخصِ آزاردهنده به انگیزه‌ای آزار می‌رساند که از نظر خود، آن را جرمی برای آن فرد می‌شمارد و می‌گوید: چرا فلان سخن را گفت؟ چرا فلان کار را کرد؟ در حالی که آن رفتار اصلاً جرم نبوده است؛ از این رو هنگام آزاردادن، با نسبت‌دادنِ جرمی به او رو در رو بهتان می‌زند، با اینکه جرمی در کار نبوده است.

و آشکاربودنِ این گناه (إثماً مبیناً) بدان سبب است که عقل، گناه‌بودنِ تهمت و بهتان را خود به روشنی درمی‌یابد، بی‌آنکه نیازی به آمدنِ نهی از سوی شرع باشد.