تفسیر آیهٔ ۲۷ سورهٔ سجده

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنّٰا نَسُوقُ الْمٰاءَ إِلَي الْأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعٰامُهُمْ وَ أَنْفُسُهُمْ » تا آخر آیه؛ در مجمع‌البیان گفته است: «سَوْق» (راندن) به معنای برانگیختن بر حرکت و روانه‌کردن است، از فعلِ «ساقَهُ يَسوقُهُ»، و [صاحب مجمع‌البیان] گفته است: «جُرُز»، زمین خشکی است که به دلیل قطع‌شدن باران‌ها، هیچ گیاهی در آن نیست. [پایان سخن او].

واژهٔ «زرع» در اصل مصدر است و مراد از آن در اینجا گیاه کاشته‌شده (مزروع) است.

این آیه نشانهٔ دیگری از نشانه‌های خدای پاک و منزه را یادآور می‌شود که بر نیکوییِ تدبیر او در کار هستی، به‌ویژه در موجودات زنده مانند چهارپایان و انسان، دلالت دارد؛ و مراد از راندن آب به سوی زمینِ بی‌گیاه، راندن ابرهای باران‌زا به سوی آن است؛ زیرا با باریدن آبِ باران از ابرها، زمین جان می‌گیرد و گیاه بیرون می‌آید و انسان و چهارپایانی که برای مقاصد زندگی‌اش رام کرده و پرورش می‌دهد، از آن تغذیه می‌کنند.

و فرمودهٔ او: « أَ فَلاٰ يُبْصِرُونَ » (آیا پس نمی‌بینند؟)، هشداری همراه با سرزنش است؛ و اینکه این آیه به «دیدن» و آیهٔ پیشین به «شنیدن» اختصاص یافته، از این روست که آگاهی از هلاکت امت‌های گذشته تنها از راه خبرهایی حاصل می‌شود که از طریق گوش شنیده می‌شوند، اما آگاهی از راندن باران‌ها به سوی زمین خشک و بی‌گیاه و رویاندن گیاه و تغذیهٔ چهارپایان و انسان، راه رسیدن به آن حس بینایی است.