تفسیر آیهٔ ۸۲ سورهٔ آل عمران

تفسیر این آیه در المیزان

بیان آیات

خدای متعال می‌فرماید: «فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذَلِكَ...» (پس هر کس بعد از این روی بگرداند...)؛ این جمله تأکیدی است بر همان پیمانی که یاد شد، و معنایش روشن است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان آیات

تفسیر آیه‌های ۸۱ تا ۸۵ با هم

این آیات از پیوند با آیات پیشین خالی نیست و سیاق کلام، پیوسته و یکپارچه ادامه یافته است؛ گویا پس از آنکه خدای متعال روشن ساخت اهل کتاب همواره دربارهٔ آنچه از دانش کتاب الهی بر دوش داشتند راه سرکشی و ستم پیمودند، و در دین نیز سخنان را از جایگاه‌هایشان تحریف می‌کردند، و با مشتبه ساختن حق بر مردم، تفرقه‌افکنی میان… ادامه در متن کامل

[اکنون در این آیات] به‌شدت بر آنان خرده گرفت و توبیخشان کرد که چگونه چنین چیزی ممکن است، در حالی که خداوند از پیامبران پیمان گرفته است به هر پیامبری که به‌سویشان می‌آید—خواه پیش از آنان بوده باشد یا پس از آنان—ایمان آورند و یاری‌اش کنند؟! ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۸۱ و ۸۲ با هم

و در کتاب «الدر المنثور»، ابن‌جریر از علی بن ابی‌طالب (ع) دربارهٔ سخن خدای متعال: «قٰالَ فَاشْهَدُوا» [آل‌عمران: ۸۱] روایت کرده است که فرمود: «فاشهدوا على أممكم بذلك،و أنا معكم من الشاهدين عليكم و عليهم-فمن تولى عنك يا محمد بعد هذا العهد من جميع الأمم-فأولئك هم الفاسقون،هم العاصون في الكفر»؛ یعنی پس بر این پیمان بر امت‌های خود گواه باشید، و من نیز همراه شما بر شما و بر آنان از گواهانم؛ پس ای محمد، هر کس از همهٔ امت‌ها پس از این پیمان از تو روی برتابد، آنان همان فاسقان‌اند، یعنی کسانی که در کفرْ نافرمانی و سرکشی می‌کنند.

می‌گویم: توجیه و بیان معنای این روایت پیش‌تر گذشت.