تفسیر آیهٔ ۶۳ سورهٔ آل عمران

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «فَإِنَّ اللّٰهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ» (بی‌تردید خداوند به تباه‌کاران آگاه است). از آنجا که هدف واقعی از مناظره و همچنین مباهله، آشکار شدن حق است، برای کسی که در پی این هدف و مقصود باشد، روی‌گردانی از راه رسیدن به آن معقول نیست. بنابراین، اگر آنان واقعاً در پی آشکار شدن حق بودند — در حالی که می‌دانند خدای پاک و منزه سرپرست حق است و هرگز به نابودی و بی‌اثر شدنش خشنود نمی‌شود — از آن روی برنمی‌تافتند. پس اگر روی گرداندند، تنها به این دلیل است که هدفشان از احتجاج، روشن شدنِ حق نیست؛ بلکه رسیدن به غلبهٔ ظاهری و حفظ موقعیتِ موجود و سنتی است که عادتشان بر آن استوار شده است. آنان در حقیقت همان سبک زندگی‌ای را می‌خواهند که هواها و هوس‌هایشان برایشان آراسته است، نه زندگی شایسته‌ای را که با حق و سعادت منطبق باشد؛ از این رو خواهان اصلاح نیستند، بلکه می‌خواهند با تباه کردن زندگی سعادتمندانه، دنیا را به فساد بکشانند. بنابراین، اگر روی برگردانند فقط به این سبب است که تبهکار و مفسدند.

از همین‌جا دانسته می‌شود که در این جمله، سبب به جای مسبَّب (نتیجه) نشسته است؛ یعنی «افساد» به جای «نخواستنِ ظهور حق» به عنوان جزا آمده است.

در این جزا صفتِ علم گنجانده شده و آمده است: «فَإِنَّ اللّٰهَ عَلِيمٌ»، و سپس با ادات «إنّ» تأکید شده تا نشان دهد که این صفت (فسادانگیزی) در درون جانشان ریشه دوانده و در دل‌هایشان پابرجا شده است؛ و این خود می‌رساند که آنان ناگزیر از مباهله روی برخواهند گرداند، و در عمل نیز چنین کردند و با کردارشان درستیِ کلام خدا را تصدیق نمودند.