تفسیر آیهٔ ۱۸۰ سورهٔ آل عمران

تفسیر این آیه در المیزان

بیان آیات

خدای متعال می‌فرماید: «وَ لاٰ يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمٰا آتٰاهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهِ» (و کسانی که به آنچه خدا از بخشش خویش به آنان داده بخل می‌ورزند، گمان نبرند...) تا آخر آیه. از آنجا که خداوند حالِ مهلت‌دادن به کافران را بیان فرمود، و وضعِ بخل‌ورزیدن در مال و انفاق‌نکردن آن در راه خدا نیز همانند آن بود—زیرا شخص بخیل به مالی که گرد می‌آورد شادمان و فخرفروش است—خدای متعال سخن را متوجه آنان ساخت و بیان کرد که این بخل برایشان مایۀ شر است. تعبیر از مال با عبارتِ «بِمٰا آتٰاهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهِ» (به آنچه خدا از فضل خویش به آنان داده است)، اشاره‌ای به جهتِ سرزنش و نکوهشِ آنان دارد؛ و کلامِ الهی:

«سَيُطَوَّقُونَ» (به‌زودی طوق گردنشان خواهد شد)

و ادامهٔ آیه، در مقام بیان علت این است که چرا بخل برایشان شر خواهد بود؛ و ظاهر چنین است که عبارتِ «وَ لِلّٰهِ مِيرٰاثُ السَّمٰاوٰاتِ» (و میراث آسمان‌ها از آنِ خداست)، حال برای روز قیامت باشد، و همچنین است فرمودهٔ او: «وَ اللّٰهُ بِمٰا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ» (و خدا به آنچه می‌کنید آگاه است).

و این احتمال بعید نیز هست که عبارتِ «وَ لِلّٰهِ مِيرٰاثُ» حال باشد از فاعلِ «يَبْخَلُونَ»، و جملهٔ «وَ اللّٰهُ بِمٰا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ» نیز حال از همان فاعل باشد یا جمله‌ای مستأنفه (آغاز کلامی نو) به شمار آید.