تفسیر آیهٔ ۱۶۶ سورهٔ آل عمران

تفسیر این آیه در المیزان

بیان آیات

بنا بر آنچه گفتیم، استنادِ رسیدن این مصیبت به اذن خدا، به‌منزلهٔ توضیحی است برای این فرمودهٔ پروردگار:

«هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ» (آن از جانب خودِ شماست)؛

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان آیات

تفسیر آیه‌های ۱۶۶ و ۱۶۷ با هم

خدای متعال می‌فرماید: «وَ مٰا أَصٰابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَي الْجَمْعٰانِ» (و آنچه در روز رویارویی دو گروه به شما رسید...) تا پایان این دو آیه [آل‌عمران: ۱۶۶-۱۶۷]؛ آیهٔ نخست: مؤید این معنای گذشته است که مراد از فرمودهٔ خداوند: «قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ» (بگو: آن از جانب خود شماست)، انتخاب فدیه از اسیران روز بدر است و شرطی که خودشان در پیشگاه خدا متعهد شدند؛ از این رو رسیدن این مصیبت به اذن خدا بوده است. اما وجه نخستِ یادشده ــ مبنی بر اینکه سبب نزدیک و بی‌واسطهٔ رسیدن مصیبت، سرپیچی خودتان بوده است ــ ظاهراً سازگاری روشنی با نسبت دادن مصیبت به اذن خدا ندارد، و این مطلب آشکار است.

و نیز زمینه‌چینی است تا این سخن به آن بپیوندد: «وَ لِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِينَ» (و تا مؤمنان را معلوم دارد)؛ و با پیوستن آن، زمینه فراهم شود تا به وضعیت منافقان، سخنانی که بر زبان راندند، پاسخ به آن، و نیز بیان حقیقت این مرگ ــ که همان شهادت در راه خداست ــ پرداخته شود.