تفسیر آیهٔ ۱۶۰ سورهٔ آل عمران

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان آیات

تفسیر آیه‌های ۱۵۶ تا ۱۶۴ با هم

این آیات نیز دنبالهٔ آیاتی است که دربارهٔ جنگ احد نازل شده است و به موضوع دیگری می‌پردازد که برای آنان پیش آمد؛ یعنی اندوه و حسرتی که از کشته شدن بزرگان و سرشناسانشان به دل‌هایشان راه یافت. ادامه در متن کامل

خلاصه آنکه، این آیات خطا و انحرافِ نهفته در این اندوه و حسرت را بیان می‌کند و به موضوع دیگری می‌پردازد که این اندوه و حسرت‌خوردن در پی دارد، و آن بدگمانیِ آنان به پیامبر خدا (ص) است؛ با این پندار که ایشان آنان را به این مهلکه کشانده و در این ورطه انداخته است؛ چنان‌که سخنِ آنان — به اشارهٔ این آیات — بر این معنا دلالت… ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۵۹ و ۱۶۰ با هم

و سخن خداوند که: «فَإِذٰا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَي اللّٰهِ إِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ» (پس هنگامی که تصمیم گرفتی، بر خدا توکل کن؛ چرا که خدا توکل‌کنندگان را دوست دارد)، و هنگامی که تو را دوست بدارد، سرپرست و یاورِ تو خواهد بود و تو را وا نخواهد گذاشت. از همین رو، آیه را با همین معنا پی گرفت و مؤمنان را نیز به توکل فراخواند و فرمود: «إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللّٰهُ فَلاٰ غٰالِبَ لَكُمُ وَ إِنْ يَخْذُلْكُمُ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمُ مِنْ بَعْدِهِ» (اگر خدا شما را یاری کند، هیچ‌کس بر شما پیروز نخواهد شد، و اگر شما را واگذارد، کیست که پس از او یاری‌تان کند؟). سپس با نهادنِ سبب در جایگاه مناسبش، آنان را به توکل فرمان داد و فرمود: «وَ عَلَي اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ» (و مؤمنان باید تنها بر خدا توکل کنند)؛ یعنی به‌خاطر ایمانشان به خدایی که هیچ یاور و مددرسانی جز او نیست.