تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ عنکبوت

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِنْ تُكَذِّبُوا فَقَدْ كَذَّبَ أُمَمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ مٰا عَلَي الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاٰغُ الْمُبِينُ » (و اگر تکذیب کنید، امت‌هایی پیش از شما نیز تکذیب کرده‌اند، و بر عهدهٔ پیامبر جز رساندنِ آشکار [پیام] نیست). ظاهر این است که این سخن، ادامه و پایانِ گفتار حضرت ابراهیم (ع) است؛ و برخی گفته‌اند خطاب از سوی خدای متعال به مشرکان قریش است، ولی این سخن بعید به نظر می‌رسد.

معنای شرط و جزا در آغاز آیه این است که تکذیب از شما انتظار می‌رود؛ زیرا گویی سنتی جاری در میان امت‌های مشرک بوده است؛ پیش از شما نیز تکذیب کردند و شما هم از آنان و در پیِ آنان هستید؛ و بر عهدهٔ من به عنوان پیامبر، جز رساندنِ آشکار [پیام] چیزی نیست.

همچنین ممکن است مراد این باشد که حال شما در تکذیبتان مانند حال امت‌های پیش از شماست که تکذیبشان هیچ سودی به حالشان نداشت و عذاب خدا بر سرشان فرود آمد، و نه در زمین و نه در آسمان نتوانستند [خدا را] به ستوه آورند و بگریزند، و برای آنان جز خدا هیچ سرپرست و یاوری نبود؛ پس شما نیز چنین خواهید بود. و این سخن که « وَ مٰا عَلَي الرَّسُولِ » (و بر پیامبر جز رساندنِ آشکار نیست) با هر دو وجه سازگار است.