تفسیر آیهٔ ۱۶ سورهٔ عنکبوت

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِبْرٰاهِيمَ إِذْ قٰالَ لِقَوْمِهِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَ اتَّقُوهُ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ » (و ابراهیم را [یاد کن] هنگامی که به قوم خود گفت: خدا را بپرستید و از او پروا بدارید؛ این برای شما بهتر است اگر بدانید)؛ بر سخنِ پیشینِ «نُوحاً» معطوف است، یعنی: و ابراهیم را به سوی قومش فرستادیم.

و سخن او به قومش: « اُعْبُدُوا اللّٰهَ وَ اتَّقُوهُ » (خدا را بپرستید و از او پروا کنید) به قرینهٔ آیات پس از آن، دعوتی به توحید و هشداری بیم‌دهنده است؛ از این رو این جمله معنای انحصار [عبادت برای خدا] را افاده می‌کند.

افزون بر اینکه بت‌پرستان خدای پاک و منزه را نمی‌پرستند، بلکه جز او را عبادت می‌کنند، با این پندار که خدای متعال جز از طریق اسبابِ تأثیرگذار در جهان که نزد او مقرّب‌اند — مانند فرشتگان و جن — ممکن نیست پرستیده شود؛ و اگر هم پرستیده می‌شد، به تنهایی و بدون هیچ شریکی معبود بود. بنابراین، دعوت آنان به پرستش خدا با سخنِ « اُعْبُدُوا اللّٰهَ » (خدا را بپرستید)، دعوت به پرستش او به تنهایی را می‌رساند، هرچند با اداتِ حصر مقید نشده باشد.