تفسیر آیهٔ ۷۳ سورهٔ قصص

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهٰارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ » (و از رحمت اوست که برای شما شب و روز را قرار داد تا در آن آرام گیرید و از بخشش او بجویید و باشد که سپاسگزاری کنید)؛ این آیه به‌منزلهٔ نتیجهٔ برهانی است که در دو آیهٔ پیشین بیان شد، و پس از باطل‌ساختن ادعای طرف مقابل، در قالب خبری ابتدایی (بدون نیاز به اقامهٔ دوبارهٔ دلیل) آورده شده است، چراکه این حقیقت اکنون بدون هیچ معارضی به اثبات رسیده است.

و سخن او: « لِتَسْكُنُوا فِيهِ » (تا در آن آرام گیرید)، حرف لام برای بیان علت است و ضمیر به «شب» بازمی‌گردد؛ یعنی شب را برای شما قرار داد تا در آن بیاسایید. و عبارتِ « لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ » (و تا از فضل او بجویید)، یعنی و روز را برای شما قرار داد تا از روزیِ او که همان بخشش اوست طلب کنید. از این رو بازگشتِ « لِتَسْكُنُوا » و « لِتَبْتَغُوا » به شب و روز، به شیوهٔ «لَفّ و نشرِ مرتّب» (آوردن بخش‌ها و سپس ربط دادن هر ویژگی به جفتِ متناظرش) است؛ و عبارت « وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ » (و باشد که سپاسگزاری کنید) به هر دو بازمی‌گردد.

و این سخن او: « وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ » (و از رحمت اوست که برای شما قرار داد)، در معنای این سخن ماست که: «برای شما قرار داد و این کار رحمتی از جانب اوست»؛ و در آن اشاره‌ای است به اینکه هم امور تکوینی مانند آرامش و طلب روزی، و هم امور تشریعی یعنی هدایت آنان به شکرگزاری، همگی از آثار صفت رحمت خدای متعال است؛ پس این نکته را دریاب.