تفسیر آیهٔ ۷۵ سورهٔ فرقان

تفسیر این آیه در المیزان

بحث روایی

و در کتاب «الدر المنثور»، ابن‌ابی‌حاتم و ابونعیم در «حلیة الاولیاء» از امام باقر (ع) روایت کرده‌اند که دربارهٔ این سخن خداوند فرمود:

« أُوْلٰئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَهَ بِمٰا صَبَرُوا » (آنانند که به‌پاس شکیبایی‌شان، غرفه [و درجات والای بهشت] پاداش داده می‌شوند)، فرمود: «علي الفقر في الدنيا» ([یعنی شکیبایی] بر فقر و تنگدستی در دنیا).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۷۵ و ۷۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أُوْلٰئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَهَ بِمٰا صَبَرُوا وَ يُلَقَّوْنَ فِيهٰا تَحِيَّهً وَ سَلاٰماً خٰالِدِينَ فِيهٰا حَسُنَتْ مُسْتَقَرًّا وَ مُقٰاماً » (آنانند که به‌پاس آنکه شکیبایی ورزیدند، غرفه [=مرتبتِ والای بهشت] پاداش می‌یابند و در آنجا با درود و سلام روبه‌رو می‌شوند؛ در آن جاودانه‌اند، و چه نیکو قرارگاه و اقامتگاهی است!). چنان‌که گفته‌اند، «غرفه» ساختمانی بر فراز ساختمانی دیگر است، پس همان طبقهٔ بالایی خانه است؛ و این تعبیر در اینجا کنایه از درجه و مرتبهٔ بلند در بهشت است. مراد از صبر نیز شکیبایی در فرمان‌برداری از خدا و خویشتن‌داری در برابر معصیت اوست؛ زیرا این دو بخش از شکیبایی در آیات پیشین یاد شده‌اند، هرچند این دو با شکیبایی به هنگام سختی‌ها و ناگواری‌ها نیز همراه‌اند و از آن جدا نمی‌شوند.

و معنا چنین است: کسانی که به آن ویژگی‌ها آراسته‌اند، درجهٔ والای بهشت را پاداش می‌گیرند؛ «يُلَقَّوْنَ فِيهٰا» یعنی فرشتگان با تحیت (شادی‌باش) به پیشوازشان می‌آیند، و تحیت هر هدیه و پیامی است که انسان را شادمان می‌سازد، و نیز با سلام از آنان استقبال می‌کنند، و سلام یعنی هر وضعیتی که هیچ بیم و ناخوشایندی در آن نباشد. نکره آمدنِ «تحیة» و «سلام» بر عظمت و شکوه آن‌ها دلالت دارد؛ و بقیهٔ آیه نیز روشن است.